Planlı Kademeli Azaltma
Scheduled Gradual Reduction
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Günde bir paket sigara içen kırk yaşındaki bir danışanla yapılan terapi seanslarında, ilk hafta her 90 dakikada bir (istese de istemese de) tek sigara içme kuralı konur. İkinci hafta bu aralık 120 dakikaya, üçüncü hafta 150 dakikaya çıkarılır. Danışan 75. dakikada yoğun bir nikotin aşermesi yaşadığında tütün kullanamaz; böylece zihinsel olarak aşerme ile baş etme becerilerini pekiştirir ve tütünün ödül mekanizması üzerindeki hakimiyeti zayıflar.
Derin Analiz
Planlı kademeli azaltma, edimsel koşullama ve uyaran kontrolü prensiplerine dayanan bir nikotin bırakma ve bağımlılık yönetimi protokolüdür. Geleneksel aniden bırakma (cold turkey) yönteminden farklı olarak, bu yaklaşım bireyin tütün kullanımını çevresel ipuçlarına göre değil, katı bir zaman çizelgesine göre sınırlar. Aralıkların giderek uzatılması, iki temel mekanizmayı tetikler: İlk olarak, birey tütün kullanmak istemediği ancak zamanı geldiği için içmek zorunda kaldığı durumlarla karşılaşarak otomatik tüketim döngüsünü kırar. İkinci olarak, istek (craving) dalgalarıyla kullanım dışı zaman dilimlerinde başa çıkma provokasyonu yapılır. Bu durum, yoksunluk belirtilerinin ve psikolojik bağımlılığın kontrollü bir sönme (extinction) sürecine girmesini sağlar. Bilişsel-davranışçı terapilerde (BDT) öz-izlem ve kademeli maruz bırakma mantığının bağımlılık sarmalına uyarlanmış klinik bir uygulamasıdır.
Etimoloji
İngilizce 'schedule' (Latince 'schedula' [yaprak, rulo parça]), 'gradual' (Latince 'gradus' [adım]) ve 'reduction' (Latince 'reducere' [geri getirmek, azaltmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşan bileşik bir davranışsal müdahale terimidir.
Karıştırmayın
Aniden bırakma (cold turkey) ile sıkça karıştırılır; cold turkey tamamen ve bir anda kesmeyi hedeflerken, planlı kademeli azaltma dışsal bir zaman algoritması kullanarak maruziyeti kontrollü biçimde seyreltir. Ayrıca keyfi azaltmadan farklı olarak katı bir programa dayanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Nikotin Replasman Tedavisi
Nikotin Replasman Tedavisi
Nicotine Replacement Therapy
Tütün kullanım bozukluğu ve sigarayı bırakma sürecinde, yoksunluk belirtilerini hafifletmek amacıyla sakız, bant, spreyler veya inhalerler aracılığıyla tıbbi olarak kontrollü nikotin alımını sağlayan kanıta dayalı bir müdahale yöntemidir.
İncele
Sönme
Sönme
Extinction
Klasik veya edimsel koşullanmayla kazanılmış bir davranışın veya tepkinin, pekiştirecin veya koşulsuz uyarıcının sürekli olarak geri çekilmesi sonucunda zamanla zayıflaması ve ortadan kalkması süreci.
İncele
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele