Aşerme
Craving
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Alkol kullanım bozukluğu tanısıyla tedavi gören bir danışanın, yıllarca akşamüstü içki içtiği kafenin önünden geçerken aniden kalbinin hızlanması, avuçlarının terlemesi ve zihnini yalnızca o içkiyi alma düşüncesinin kaplaması klinik bir aşerme atağıdır.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde aşerme, mezolimbik dopaminerjik yolaktaki (özellikle ventral tegmental alandan nükleus akkumbens'e uzanan) hiperaktivite ile doğrudan ilişkilidir. Bağımlılık süreçlerinde, çevresel ipuçları (tetikleyiciler) bu devreyi aktive ederek güçlü bir ödül beklentisi yaratır. Bilişsel ve davranışsal açıdan, otomatikleştirilmiş dürtüsel süreçlerin ve yürütücü işlevlerdeki (prefrontal korteks) zayıflamanın bir bileşkesidir. DSM-5 kriterlerinde madde kullanım bozukluklarının temel tanı belirteçlerinden biri olarak konumlandırılır; bireyin bilişsel kaynaklarını tüketerek nüksetme (relapse) riskini doğrudan artırır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Yoksunluk (withdrawal) ile sıklıkla karıştırılır; yoksunluk maddenin bırakılmasıyla ortaya çıkan fizyolojik yoksunluk belirtilerini (titreme, bulantı) kapsarken, aşerme psikolojik ve yoğun bir 'arzu etme/kullanma isteği' halidir. Ayrıca sıradan 'istek' veya 'iştah' kavramlarından çok daha saplantılı ve işlevselliği bozucu düzeydedir.
Keşfetmeye Devam Edin
Madde Kullanım Bozukluğu
Madde Kullanım Bozukluğu
Substance Use Disorder
Maddeye bağlı olumsuz sonuçlara ve işlevsellikte belirgin bozulmaya rağmen devam eden fizyolojik, davranışsal ve bilişsel belirtiler kümesi.
İncele