PRIME Teorisi
PRIME Theory
Tanım
Davranışın, planlar, tepkiler, dürtüler, güdüler ve değerlendirmeler olmak üzere beş temel sürecin anlık etkileşimiyle şekillendiğini öne süren motivasyon modelidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır sigara içen ve bırakma planı yapan (Plan) bir birey, stresli bir iş toplantısının ardından aniden yoğun bir sigara içme isteği (Dürtü) hisseder. Bireyin zihnindeki 'sağlıklı yaşam' kimliği ile o anki rahatlama arzusu çatışır; ancak o anki en güçlü motivasyon anlık rahatlama yönünde baskın çıktığında kişi sigara yakar (Tepki).
Derin Analiz
Robert West tarafından özellikle bağımlılık döngülerini ve davranış değiştirme süreçlerini açıklamak amacıyla geliştirilen PRIME teorisi, motivasyonun durağan bir içsel özellik olmadığını, aksine anlık olarak en güçlü güdünün hâkimiyetinde şekillendiğini savunur. Model; bireyin kimliği, değerleri ve uzun vadeli hedeflerini içeren yansıtıcı süreçler ile anlık çevresel ipuçlarına verilen otomatik tepkiler arasındaki sürekli müzakereyi merkeze alır. Bağımlılıkta nüksetme süreçlerinin anlaşılmasında ve sigara bırakma gibi sağlık davranışlarının modifikasyonunda geleneksel bilişsel modellerin eksikliklerini kapatarak dinamik bir çerçeve sunar.
Etimoloji
İngilizce 'Plans' (Planlar), 'Responses' (Tepkiler), 'Impulses' (Dürtüler), 'Motives' (Güdüler) ve 'Evaluations' (Değerlendirmeler) kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir akronimdir.
Karıştırmayın
Planlı Davranış Teorisi (Theory of Planned Behavior) ile karıştırılır; ancak planlı davranış teorisi rasyonel karar vermeye ve niyete aşırı odaklanırken, PRIME teorisi otomatik dürtülerin ve anlık güdülerin iradi planları nasıl alt üst edebileceğini dinamik olarak açıklar.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımlılık
Bağımlılık
Dependence
Bir nesnenin, değişkenin veya kişinin varlığını, işlevselliğini ya da kararlarını sürdürmek için başka bir unsura kaçınılmaz bir şekilde dayandığı durum.
İncele
Davranış Değişikliği
Davranış Değişikliği
Behavior Change
Bireyin işlevselliğini etkileyen davranışların, edimsel koşullama teknikleri, psikoterapötik müdahaleler veya spontan süreçler aracılığıyla sistematik olarak dönüştürülmesi.
İncele
Dürtü Kontrolü
Dürtü Kontrolü
İmpulse Control
Bir dürtüyü, arzuyu veya baştan çıkarıcı durumu bastırma ve bunun eyleme dönüşmesini bilinçli olarak regüle etme kapasitesidir.
İncele