Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Serbest Gezen Dikkat

Free-floating Attention

Tanım

Psikanalist ve psikodinamik psikoterapistlerin, danışanın anlattığı hiçbir konuyu özellikle öne çıkarmadan, tüm materyali eşit bir mesafeden dinlemesini sağlayan askıya alınmış dikkat durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikodinamik psikoterapi seansında danışan, yerindeki sıradan bir toplantıdan, çocukluğundaki tatil hatıralarından ve sonrasında yaşadığı bedensel bir ağrıdan bahseder. Serbest gezen dikkat kullanan terapist, bu konuların mantıksal tutarlılığına veya kronolojisine odaklanmak yerine, tüm bu dağınık anlatının altındaki derin terk edilme temasını ve danışanın ses tonundaki ani hüzün dalgasını yakalar.

Derin Analiz

Serbest gezen dikkat, Sigmund Freud'un analistin bilinçdışının, danışanın bilinçdışıyla iletişim kurabilmesi için önerdiği temel teknik tavırdır. Seçici dikkatin aksine, terapistin kendi önyargılarını, teorik beklentilerini ve bilinçli odaklanma çabasını askıya almasını gerektirir. Bu durum, analistin zihnini bir ayna gibi konumlandırarak danışanın serbest çağrışımlarındaki gizli örüntüleri, duygulanım değişimlerini ve bastırılmış içerikleri sezgisel olarak yakalamasına olanak tanır. Bilişsel açıdan incelendiğinde, aşırı bilişsel kontrolden vazgeçilerek varsayılan mod ağının (default mode network) etkinleştirildiği, üst düzey bilişsel filtrelerin gevşetildiği bir dinleme modudur.

Etimoloji

İngilizce 'free' [serbest/bağımsız] + 'floating' [yüzen/gezinen] + 'attention' [latince 'attendere', yönelmek/dikkat kesilmek] kelimelerinin birleşiminden oluşan, psikanalitik literatüre Freud tarafından kazandırılmış teknik bir kavramdır.

Karıştırmayın

Seçici dikkat (selective attention) ile karıştırılır; seçici dikkat belirli bir uyarıcıya odaklanmayı gerektirirken, serbest gezen dikkat belirli bir odak noktası olmaksızın tüm uyarıcılara eşit mesafede açık olmayı hedefler.