Sözleşme Planı
Contract Plan
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Lise düzeyinde akademik başarı düşüşü yaşayan bir öğrenci ile psikolojik danışman arasında imzalanan sözleşmede, öğrencinin her hafta matematik dersinde en az üç ödevi eksiksiz teslim etmesi kararlaştırılır. Sözleşme şartlarına uyulduğunda hafta sonu sosyal etkinlik izni (olumlu pekiştireç) verilirken, ödevler aksatıldığında ise dijital oyun süresinden kısıntıya gidilir (yanıt maliyeti).
Derin Analiz
Uygulamalı davranış analizi ve bilişsel-davranışçı ekolün temel araçlarından biri olan sözleşme planı, dışsal motivasyonu artırmak ve öz-düzenleme becerilerini pekiştirmek amacıyla tasarlanmıştır. Edimsel koşullama ilkelerine dayanan bu süreç, davranış ile sonuç arasındaki bağı netleştirerek bireyin sorumluluk bilincini maksimize eder. Anlaşmanın bağlayıcılığı, bireyin hedefe yönelik davranışları sergileme olasılığını artırırken; pekiştireçlerin varlığı operant yanıtın sıklığını yükseltir. Yanıt maliyeti (response cost) unsuru ise istenmeyen davranışların sönmesini hızlandıran caydırıcı bir parametre olarak işlev görür.
Etimoloji
Latince 'contractus' (birlikte çekilmiş, anlaşılmış; 'contra-' [karşı] + 'trahere' [çekmek]) ve İngilizce 'plan' (tasarı, program) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Pekiştirme tarifeleri (sadece davranışın ardından gelen sonuçları düzenler, resmi bir mutabakat içermez) ve davranışçılık temelli serbest token ekonomileri (genellikle bireysel sözleşmeler yerine toplu sistemlere dayanır).
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Öz Düzenleme
Öz Düzenleme
Self-regulation
Bireyin kendi davranışlarını öz-izleme, öz-değerlendirme ve öz-pekiştirme süreçleri aracılığıyla denetleme ve yönlendirme kapasitesi.
İncele