Süpernormal Uyarıcı
Supernormal Stimulus
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında, kendi yumurtasını inkübe eden bir martıya, normalinden üç kat daha büyük, benekleri abartılmış yapay bir yumurta sunulduğunda, kuş kendi yumurtasını tamamen terk ederek devasa yapay yumurtanın üzerine oturmaya çalışır ve hatta vücut boyutuna sığmadığı için kayan yumurtayı geri çekmek için aşırı bir çaba sarf eder.
Derin Analiz
Klasik etoloji ve davranış bilimlerinde, organizmaların doğuştan gelen serbest bırakıcı mekanizmalarının (Innate Releasing Mechanisms) manipüle edilebilirliğini ortaya koyan temel bir kavramdır. Niko Tinbergen ve Konrad Lorenz’in çığır açan çalışmalarına dayanan bu olgu, hayvanların (ve bazı bağlamlarda insanların) evrimsel süreçte uyum sağladıkları doğal uyarıcıların 'abartılmış' kopyalarına karşı, orijinalinden çok daha şiddetli bir motivasyon ve yönelim gösterdiğini kanıtlar. Nörobiyolojik düzeyde, bu uyarıcılar beyindeki ödül devrelerini (özellikle mezolimbik dopaminerjik yolu) normal sınırların ötesinde aktive eder. Modern bilişsel bilim ve evrimsel psikoloji, günümüz insanının maruz kaldığı yüksek kalorili işlenmiş gıdalar, dijital uyaranlar ve sosyal medya algoritmalarını da bu kapsamda değerlendirmektedir; zira bu yapay yapılar, atasal çevrede hayatta kalmayı ve üremeyi kodlayan uyarıcıların süpernormal versiyonları olarak işlev görür.
Etimoloji
Latince 'super' [üstünde, aşırı] + 'normalis' [norma uygun, olağan] kelimelerinin birleşiminden türetilmiş, etimolojik olarak 'olağanın ötesinde aşırı uyarıcı' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Alışma (Habituation) ve duyarlılaşma (Sensitization) süreçleriyle karıştırılabilir; ancak bu durum öğrenilmiş bir tepki artışı değil, doğuştan gelen sabit eylem kalıplarının abartılı bir tetikleyiciye karşı orantısız şekilde açığa çıkmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sabit Eylem Kalıbı
Sabit Eylem Kalıbı
Fixed Action Pattern (FAP)
Klasik etolojide, bir tetikleyici uyarıcı tarafından uyarılan ve duyusal geri bildirime ihtiyaç duyulmaksızın eksiksiz bir şekilde icra edilen, genetik olarak kodlanmış, türe özgü kalıplaşmış davranış dizisi.
İncele
Ödül Sistemi
Ödül Sistemi
Reward System
Belirli bir uyaranı doyum veya haz duygusuyla ilişkilendiren birbiriyle bağlantılı faktörler ve nöral yapılar bütünüdür.
İncele