Tanık Belleği
Eyewitness Memory
Tanım
Bir bireyin bizzat gördüğü veya deneyimlediği, genellikle bir suç ya da kaza gibi kritik olaylara dair epizodik bellek kayıtlarıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir banka soygununa şahit olan bir bireyin, failin eşkalini polise verirken olay anındaki yoğun korku ve silahın varlığı nedeniyle failin yüz detaylarından ziyade silaha odaklanması, sonrasında ise yanlış yönlendirici sorular nedeniyle faili teşhis ederken masum bir kişiyi suçlu olarak hatırlaması tipik bir tanık belleği yanılgısı vakasıdır.
Derin Analiz
Tanık belleği, epizodik bellek sisteminin işleyiş mekanizmalarıyla doğrudan ilişkilidir ve adli psikolojinin en kritik çalışma alanlarından birini oluşturur. Kodlama, depolama ve geri çağrılma olmak üzere üç temel aşamadan geçer. Ancak bu süreçler, stres, silah odaklanması etkisi (weapon-focus effect), yanıltıcı bilgi etkisi (misinformation effect) ve önyargılar gibi pek çok dışsal ve içsel faktörden kolayca etkilenebilir. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampal ve amigdalar aktivite arasındaki etkileşim, yüksek stres altındaki olayların kodlanmasını modüle eder; bu da tanık ifadelerinin mutlak bir nesnel gerçeklik sunmaktan ziyade, yeniden yapılandırıcı (reconstructive) bir nitelik taşıdığını gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'eyewitness' (göz tanığı, olay yeri tanığı) ve 'memory' (Latince 'memoria' [anımsama, hafıza]) kelimelerinin birleşiminden oluşan bileşik bir bilişsel terimdir.
Karıştırmayın
Otobiyografik bellek ile sıklıkla karıştırılır; otobiyografik bellek kişinin kendi yaşam öyküsüne dair geniş bir yelpazeyi kapsarken, tanık belleği spesifik ve genellikle dramatik bir dışsal olayın gözlemlenmesine odaklanır.