Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Temel Belirtiler

Fundamental Symptoms

Tanım

Eugen Bleuler'in şizofreni kuramında, hastalığın doğasını belirleyen ve 'Dört A' olarak bilinen birincil nitelikteki dört temel psikopatolojik bulgu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik görüşme sırasında hastanın kendisine yöneltilen basit bir soruya (örneğin 'Bugün nasılsınız?'), mantıksal bir bağ kurmadan tamamen kopuk, zihinsel çağrışım sıçramalarıyla yanıt vermesi (gevşemiş çağrışım) ve aynı anda hem doktoru sevdiğini hem de onun bir ajan olduğunu söyleyip derin bir çelişki barındırması (ambivalans), Bleuler'in tanımladığı temel belirtilerin somatik ve davranışsal dışavurumlarıdır.

Derin Analiz

Eugen Bleuler, şizofreniyi (dementia praecox yerine bu terimi ikame etmiştir) tanımlarken semptomları temel (fundamental) ve ikincil (secondary) olarak ikiye ayırmıştır. Temel belirtiler, doğrudan patolojik nöral süreçlerin veya altta yatan biyolojik bozulmanın ürünüdür ve hemen her şizofreni tablosunda (bazen hafif formlarda bile) bulunur. Bu kavram, 'Dört A' kısaltmasıyla bilinir: Associations (düşünce çağrışımlarında bozulma, gevşeme), Autism (otistik içe kapanım, dış gerçeklikten kopuş), Affect (duygulanımda küntleşme veya uygunsuzluk) ve Ambivalence (kararsızlık, aynı anda zıt duyguların veya dürtülerin bir arada bulunması). Modern psikiyatride DSM-5 kategorizasyonu bu klasik Bleulerci ayrımdan uzaklaşarak daha ampirik ve desaktif kriterlere yönelmiş olsa da, psikodinamik ve fenomenolojik klinik değerlendirmede şizofreninin çekirdek çekirdeğini anlamak açısından kritik bir tarihsel ve nosolojik öneme sahiptir.

Etimoloji

Latince 'fundamentum' (temel, taban) ve Yunanca 'symptōma' (düşen şey, gelen belirti) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İkincil belirtiler (secondary symptoms) ile sıkça karıştırılır. İkincil belirtiler (örneğin sanrılar ve hallüsinasyonlar), temel belirtilerle baş etmeye çalışan bireyin zihninin geliştirdiği telafi mekanizmaları veya reaksiyonlardır; temel belirtiler ise patolojinin doğrudan çekirdeğidir.