Temel Düzey
Baseline
Tanım
Bir araştırmada veya klinik değerlendirmede, herhangi bir müdahale, manipülasyon veya deneysel koşul uygulanmadan önceki başlangıç ölçüm değeri.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) uygulayan bir klinik psikolog, obsesif-kompulsif bozukluk tanısı alan bir danışanın el yıkama ritüellerini tedaviye başlamadan önce iki hafta boyunca günlük olarak kaydeder (temel düzey ölçümü). Terapi seansları ilerledikçe elde edilen yeni veriler bu başlangıç değeriyle kıyaslanarak tedavinin etkinliği nesnel olarak değerlendirilir.
Derin Analiz
Temel düzey (baseline), deneysel tasarım ve klinik değerlendirmenin metodolojik omurgasını oluşturur. Araştırmalarda bağımsız değişkenin etkisini yalıtmak ve net bir şekilde gözlemleyebilmek için, bağımlı değişkenin doğal veya müdahale öncesi seyrini saptayan referans noktasıdır. Klinik psikoloji ve psikoterapide ise danışanın terapi sürecine başlamadan önceki semptom şiddetini, işlevsellik düzeyini veya davranış sıklığını ifade eder. Bu başlangıç verisi olmadan, uygulanan terapötik tekniklerin veya farmakolojik ajanların etkinliğini ampirik olarak ölçmek istatistiksel ve metodolojik olarak imkansızdır. Nörobilimsel bağlamda ise temel düzey, genellikle bir uyarana maruz kalmaksızın (örneğin istirahat durumunda) kaydedilen nöral aktiviteyi (resting-state) temsil eder ve uyarılmış potansiyeller ile kıyaslama yapmak için mutlak bir zemin sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'base' (temel, taban, Eski Fransızca 'bas', Latince 'basis') ve 'line' (çizgi, Latince 'linea') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; ölçüm veya yapılaşma için referans alınan taban çizgisi anlamını taşır.
Karıştırmayın
Kontrol grubu (control group) ile sıklıkla karıştırılır. Kontrol grubu, deney grubuna eş değer olan ancak müdahale almayan ayrı bir katılımcı kümesiyken; temel düzey, aynı katılımcının veya grubun müdahale öncesi kendi başlangıç durumudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımlı Değişken
Dependent Variable (DV)
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.
Kontrol Grubu
Control Group
Deneysel çalışmalarda, bağımsız değişkenin etkisinden arındırılmış referans sağlayan ve deneysel grupla karşılaştırma yapılmasına imkan tanıyan denek topluluğu.