Utanmazlık
Shamelessness
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Trafik kazası sonucu orbitofrontal korteksinde lezyon oluşan bir hastanın, hastane koridorlarında tamamen uygunsuz ve kaba şakalar yapması, karşısındaki insanların rahatsızlığını fark edip en ufak bir mahcubiyet veya pişmanlık emaresi göstermemesi nörolojik kökenli utanmazlığa somut bir örnektir.
Derin Analiz
Utanmazlık, klinik psikoloji ve nöropsikiyatri bağlamında iki temel kökene dayanabilir: Birincisi, antisosyal kişilik bozukluğu gibi durumlarda görülen, üst benliğin (superego) yeterince gelişmemiş olması veya toplumsal normların içselleştirilememesi ile karakterize yapısal bir durumdur. İkincisi ise özellikle frontal lob (prefrontal korteks) hasarları sonrasında ortaya çıkan, bireyin dürtü kontrolünü kaybetmesi ve sosyal bağlamda uygunsuz davranışların doğuracağı sonuçları tartma yetisinin (yargılama gücünün) bozulmasıyla beliren edinsel bir tablodur. Bu durum, limbik sistem ile prefrontal korteks arasındaki regülasyonun kesintiye uğramasını işaret eder.
Etimoloji
Eski İngilizce 'sceamu' (utanç, mahcubiyet) kökünden türetilen 'shame' sözcüğüne olumsuzluk ekleyen '-less' sonekinin getirilmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Utanmazlık genellikle 'narsisizm' veya 'sosyopati' ile karıştırılır; ancak narsisizm grandiyözite ve onay arayışı içerirken, utanmazlık duygulanımsal bir eksikliği veya nörolojik bir kontrol kaybnı ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisocial Personality Disorder / Dyssocial Personality
🔹 1. (antisocial personality disorder): Başkalarının haklarını kronik olarak hiçe sayma, ihlal etme ve suçluluk, pişmanlık veya empati yoksunluğu ile karakterize, on sekiz yaşından sonra tanısı konulabilen yaygın bir kişilik bozukluğudur. 🔹 2. (dyssocial personality): Toplumsal kurallara ve başkalarının haklarına sürekli bir biçimde uymama, bunları ihlal etme ve empati yoksunluğu ile karakterize edilen kişilik bozukluğudur.
İncele