Wason Seçim Görevi
Wason Selection Task
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında katılımcılara şu kural verilir: 'Bir kartın bir yüzünde sesli harf varsa, diğer yüzünde çift sayı vardır.' Masada 'E', 'D', '3' ve '8' yazan dört kart görünmektedir. Katılımcıların çoğu, kuralı test etmek için 'E' ve '8' kartlarını çevirmeyi seçer; ancak kuralı ihlal edebilecek tek ihtimal '3' kartının arkasında sesli harf olup olmadığını kontrol etmektir. Doğru mantıksal seçim 'E' ve '3' kartlarının çevrilmesidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve akıl yürütme literatüründe çığır açan bu görev, Peter C. Wason tarafından 1966 yılında geliştirilmiştir. Katılımcılara üzerinde birer yüzü görünür durumda dört kart sunulur ve koşullu önermenin ('Eğer P ise, Q'dur') doğruluğunu test etmek için hangi kartların çevrilmesi gerektiği sorulur. Bulgular, insanların mantıksal olarak doğru olanları (P ve not-Q) seçmek yerine, genellikle kuralı doğrulama eğiliminde olduklarını (P ve Q) ve tümevarımsal doğrulama tuzağına düştüklerini göstermiştir. Bu durum, insan bilişinin soyut mantık kurallarından ziyade pragmatik akıl yürütme şemalarıyla çalıştığını ortaya koyan nörobilişsel ve davranışsal veriler sunar.
Etimoloji
Peter Cathcart Wason'ın soyadından (özel isim) ve İngilizce 'selection' [seçim] ile 'task' [görev] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Doğrulama yanlılığı (confirmation bias) ile sıklıkla karıştırılır; oysa Wason Seçim Görevi, bu yanlılığın deneysel olarak gözlemlendiği spesifik bir test protokolüdür.
Keşfetmeye Devam Edin
Tümdengelim
Tümdengelim
Deduction
Genel bir kural veya öncülden, mantıksal geçerlilik kurallarına bağlı olarak özel bir sonuç çıkarma süreci.
İncele
Doğrulama Yanlılığı
Doğrulama Yanlılığı
Confirmation Bias
Bireyin önceden var olan inançlarını, hipotezlerini veya beklentilerini destekleyen bilgileri seçici olarak arama, hatırlama ve bu yönüyle doğrulayan kanıtlara aşırı değer atfederken çelişkili verileri görmezden gelme eğilimidir.
İncele
Koşullu Akıl Yürütme
Koşullu Akıl Yürütme
Conditional Reasoning
"Eğer X ise, o halde Y" formatındaki önermelere dayalı formal mantık ve çıkarım yapma bilişsel süreci.
İncele