Yönel Ve Arkadaşlık Kur Tepkisi
Tend-and-befriend Response
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzeyde işyeri baskısı veya kronik kaygı yaşayan bir bireyin, tehlikeden kaçmak ya da öfkeyle tepki vermek yerine, yakın arkadaşlarını arayıp destek istemesi, grup aktivitelerine katılması ve aynı zamanda çocuklarının veya sevdiklerinin bakımına yönelerek rahatlama araması bu tepkinin tipik bir dışavurumudur.
Derin Analiz
2000 yılında Shelley E. Taylor ve meslektaşları tarafından literatüre kazandırılan bu kavram, Walter Cannon'ın erkek odaklı 'savaş ya da kaç' teorisinin dişi organizmaların evrimsel hayatta kalma stratejilerini açıklamada yetersiz kaldığı gözlemine dayanır. Özellikle yavruların varlığında yüksek fiziksel aktivite sergilemenin (kaçmak veya savaşmak) dezavantajlı olduğu durumlarda, oksitosin salınımı ve dişi cinsiyet hormonlarının (östrojen) etkisiyle tetiklenir. Nöroendokrinolojik düzeyde, bu tepki hipotalamik-pituiter-adrenal (HPA) ekseninin aktivasyonunu baskılayan opiyoit peptit mekanizmalarıyla desteklenir; böylece birey hem kendi stresini azaltır hem de kolektif bir güvenlik ağı oluşturur.
Etimoloji
İngilizce 'tend' (bakım vermek, gözetmek; Latince 'tendere' kökünden) ve 'befriend' (arkadaşlık kurmak, sosyal bağ oluşturmak) fiillerinin birleşiminden oluşan, evrimsel stres tepkisi tanımlaması.
Karıştırmayın
Savaş ya da kaç tepkisi (fight-or-flight response) ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, savaş ya da kaç tepkisinin sempatik sinir sistemi ve adrenalin aracılığıyla akut tehdide karşı bireysel fiziksel mücadeleyi veya kaçışı tetiklemesi, yönel ve arkadaşlık kur tepkisinin ise parasempatik katılımı, oksitosini ve sosyal bağları öncelemesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Oksitosin
Oksitosin
Oxytocin
Hipotalamusta sentezlenen ve nörohipofizden salınan; hem periferik hormon hem de merkezi nöromodülatör olarak doğum, emzirme, sosyal bağlanma ve güven süreçlerini düzenleyen bir neuropeptittir.
İncele
Evrimsel Psikoloji
Evrimsel Psikoloji
Evolutionary Psychology
İnsan bilişini ve davranışını, Darwinci uyarlanma, doğal seçilim ve evrilen çevreler bağlamında inceleyen kuramsal yaklaşımdır.
İncele