Yürütücü Kontrol Yapısı
Executive Control Structure
Tanım
Farklı bilişsel stratejilerin kullanımını yöneten ve problem çözme süreçlerinde içsel bir taslak görevi gören teorik zihinsel sistem.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun, yeni bir matematik bulmacasını çözerken daha önce öğrendiği stratejileri (örneğin sayma yerine gruplama yapma) duruma uyarlaması ve hata yaptığında planını esnek bir şekilde değiştirmesi, zihnindeki yürütücü kontrol yapısının aktif olarak çalıştığını gösterir.
Derin Analiz
Bilişsel gelişim psikolojisinde, özellikle neo-piagetçi ekolün öncülerinden Robbie Case tarafından formüle edilen bu yapı, çocukların öğrenme ve düşünme süreçlerini yönlendiren iki temel mekanizmadan biridir. Yürütücü kontrol yapıları; belirli durumların zihinsel temsillerini, ulaşılmak istenen hedefleri ve bu hedeflere varmak için kullanılacak prosedürel yolları barındırır. İşleyen belleğin kapasite sınırları dahilinde, karmaşık problemleri çözerken hangi stratejinin devreye sokulacağını denetleyen üst düzey bir yönetici program işlevi görür. Nörobiyolojik düzeyde prefrontal korteksin (ön beyin kabuğu) yürütücü işlevler ağıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'exsequi' (yerine getirmek, yürütmek) kökünden türetilen 'executive' ile Eski Yunanca 'systēma' (bir araya getirilmiş bütün) kökünden gelen 'structure' kelimelerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Merkezi Kavramsal Yapı (Central Conceptual Structure) ile sıklıkla karıştırılır; merkezi kavramsal yapı belirli bir alan soyutlamasını (sayı veya uzam gibi) yönetirken, yürütücü kontrol yapısı daha genel stratejik planlama ve problem çözme prosedürlerine odaklanır.