Amaçlı Davranışçılık
Purposive Behaviorism
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında labirente konulan bir farenin, yiyecek ödülü olmasa bile labirentin yapısını keşfetmesi ve zihinsel bir haritasını çıkarması. Fare, sonradan ödül konulduğunda daha önceki denemelerinde ödül almamış olmasına rağmen hedefe en kısa yoldan ulaşır; bu da davranışın sadece uyarıcı-tepki bağıyla değil, hedef odaklı bilişsel süreçlerle yönetildiğini kanıtlar.
Derin Analiz
Edward C. Tolman’ın öncülük ettiği amaçlı davranışçılık, radikal davranışçılığın uyarıcı (S) ve tepki (R) indirgemeciliğine karşı bir antitez olarak doğmuştur. Kuram, organizmanın çevresiyle etkileşiminde pasif bir alıcı olmadığını, aksine amaca yönelik bir motivasyonla hareket ettiğini savunur. Gestalt psikolojisinin alan teorisi (field theory) ile köprü kuran bu yaklaşım, öğrenmenin pekiştireç olmaksızın da gerçekleşebileceğini ('gizli öğrenme' - latent learning) ve zihinsel temsillerin (bilişsel haritalar) davranışın yönünü belirlemede merkezi bir rol oynadığını ampirik olarak ortaya koymuştur. Bilişsel bilimlerin doğuşuna zemin hazırlayan kritik kilometre taşlarından biridir.
Etimoloji
Latince 'proponere' [öne sürmek, hedeflemek] kökünden türetilen 'purpose' [amaç/hedef] ile Orta İngilizce ve Eski Fransızca kökenli 'behavour' [davranış] sözcüklerinin birleşiminden oluşan, Edward C. Tolman tarafından bilişsel süreçleri davranış ekolüyle harmanlamak için literatüre kazandırılmış bir kavramdır.
Karıştırmayın
Radikal davranışçılık (Skinnerian behaviorism) ile sıklıkla karıştırılır; ancak radikal davranışçılık zihinsel süreçleri reddedip sadece gözlenebilir uyarıcı-tepki ilişkilerine odaklanırken, amaçlı davranışçılık zihinsel haritaları ve organizmanın niyetini denklemin merkezine koyar.
Keşfetmeye Devam Edin
Nesne Rengi
Nesne Rengi
Object Color
Herhangi bir fiziksel katı nesneye atfedilen, yüzey özellikleriyle ilişkili renk algısıdır.
İncele
Ayırt Etme
Ayırt Etme
Discrimination
Birbirinden nicel veya nitel olarak farklı uyarıcıları ayırt etme becerisi ya da bireylere kimlikleri temelinde adaletsiz ve farklı muamele etme durumu.
İncele
Jost Yasası
Jost Yasası
Jost’s Law
Eşit güçteki iki çağrışımdan daha yeni olanının, daha eski olana kıyasla zamanla daha fazla zayıflayacağını ve unutulacağını savunan bellek ilkesidir.
İncele
Psikografik
Psikografik
Psychographics
Nüfus gruplarını değerleri, tutumları, ilgi alanları ve yaşam tarzları gibi psikolojik değişkenlere göre sınıflandıran pazar araştırması ve analitik yöntem.
İncele