Amerikalılar Engelliler Yasası
Americans With Disabilities Act (ADA)
Tanım
Fiziksel veya zihinsel yetersizlikleri bulunan bireylerin istihdam, kamu hizmetleri, kamusal alanlar ve telekomünikasyon gibi temel alanlarda ayrımcılığa uğramasını yasaklayan ABD federal yasası.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu tanısı alan bir yazılımcının, panik atak tetikleyicilerini yönetebilmesi adına işvereninden esnek çalışma saatleri veya uzaktan çalışma imkanı talep etmesi ve iş yerinin bu talebi 'aşırı zorluk' teşkil etmediği sürece karşılamakla yükümlü olması.
Derin Analiz
Hukuksal ve klinik psikoloji bağlamında ADA, biye-psiko-sosyal modelin yasal yansımalarından biridir. Yasa, bireyin işlevselliğini engelleyen durumların (örneğin temel yaşam aktivitelerini sınırlayan fizyolojik veya psikolojik bozukluklar) kamusal ve mesleki hayata tam katılımını koruma altına alır. Klinik değerlendirmelerde işlevsellik kaybı (DSM-5 kapsamında WHODAS 2.0 ile ölçülen düzey) ile iş gereklilikleri arasındaki dengenin kurulmasında kritik bir normatif çerçeve sunar. Kurumların, bireyin asli işlevlerini yerine getirebilmesi için gerekli makul düzenlemeleri (reasonable accommodation) yapmasını zorunlu kılar.
Etimoloji
İngilizce 'Americans' (Amerikalılar) + 'with' (-li/sahip) + 'disabilities' (engellilikler, Latince 'dis-' [olumsuzluk] + 'habilis' [yetenekli, elverişli]) + 'act' (yasa, Latince 'actus' [eylem, kanun]) kelimelerinin birleşiminden oluşan federal yasal terim.
Karıştırmayın
İş Kanunu (Labour Law) ile karıştırılabilir; temel farkı yalnızca istihdamı değil, aynı zamanda kamusal alanlara erişim, telekomünikasyon ve kamu hizmetlerini kapsayan sivil haklar yasası olmasıdır.