Anormal Psikoloji
Abnormal Psychology
Tanım
Uyum bozucu davranışların, bilişsel süreçlerin ve duygusal örüntülerin incelenmesini, değerlendirilmesini, tedavisini ve önlenmesini ele alan psikoloji alt dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir bireyin, yoğun stres altında olmamasına rağmen haftalardır evden dışarı çıkmayı reddetmesi, günlük hijyen rutinlerini terk etmesi ve mesleki işlevselliğini tamamen yitirmesi durumu, anormal psikolojinin inceleme alanına giren uyum bozucu davranış örüntüsüne klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Anormal psikoloji; istatistiksel normlardan sapma, toplumsal ve kültürel normlara uyumsuzluk, kişisel sıkıntı (distress) ve işlevsellikte bozulma (disability/dysfunction) kriterlerini temel alarak insan davranışını inceler. Nörobiyolojik yatkınlıklar, genetik faktörler, çevresel stresörler ve erken dönem yaşam deneyimleri arasındaki etkileşimi çok boyutlu bir perspektifle ele alır. Tanısal süreçlerde DSM-5-TR ve ICD-11 gibi kategorize edici sistemler sıklıkla kılavuz olarak kullanılırken, modern klinik yaklaşım salt betimsel tanıdan ziyade transdiagnostik süreçleri ve boyutsal modelleri (örneğin RDoC) ön plana çıkarır.
Etimoloji
Latince 'ab-' (uzak, -den dışarı) + 'norma' (kural, ölçü) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş, psikoloji ('psyche' [ruh/zihin] + 'logos' [bilim/inceleme]) kelimesiyle 19. yüzyıl sonlarında akademik literatüre girmiştir.
Karıştırmayın
Psikopatoloji (genellikle zihinsel bozuklukların yapısını, kökenini ve gelişim sürecini inceleyen daha teorik ve tıbbi odaklı alt dalken, anormal psikoloji değerlendirme ve önleme dahil daha geniş bir uygulamalı alanı kapsar).