Ara Düzey İşleme
İntermediate Processing
Tanım
Duyusal girdinin ilk algılanması ile davranışsal tepkinin üretilmesi arasında gerçekleşen, örüntü tanıma ve kategorizasyon gibi bilişsel operasyonlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Karanlıkta sokakta yürürken gözünüze ani ve uzun bir gölge çarptığında, beyin önce ham görsel veriyi alır (alt düzey). Ara düzey işlemede bu görsel veriler hızla taranır, geçmiş deneyimler ve şemalarla kıyaslanır ve 'bu bir sokak lambasının gölgesidir' şeklinde kategorize edilir (orta düzey). Eğer bu aşama atlansaydı, her belirsiz uyarıcı hayatta kalma tehdidi olarak algılanıp sürekli bir panik tepkisine yol açabilirdi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim bağlamında ara düzey işleme, ham duyusal verinin (örneğin retinaya düşen ışık veya koklea'daki ses dalgaları) üst düzey bilişsel işlevler (karar verme, bilinçli farkındalık, yürütücü işlevler) tarafından anlamlandırılmadan önceki kritik köprüdür. Bu aşamada alt düzey özellik analizi (çizgiler, kenarlar, renkler) tamamlanmış olup, veriler Gestalt ilkeleri doğrultusunda bütünsel nesnelere, şemalara ve kategorilere dönüştürülür. Otomatik asosiyatif mekanizmaların ve mekânsal-zamansal yapılandırmanın yoğun olarak devreye girdiği bu evre, beynin çevresel uyaranları hızlı ve adaptif bir şekilde organize etmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'intermedius' [arada bulunan, orta] ve İngilizce 'processing' [işlemleme, dönüştürme] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Alt düzey işleme (sensory processing) ile sıklıkla karıştırılır; alt düzey işleme ham verinin fiziksel özelliklerini analiz ederken, ara düzey bu verileri anlamlı nesnelere ve kategorilere dönüştürür. Üst düzey işleme (higher-level cognition) ile farkı ise bilinçli muhakeme ve niyet içermemesi, büyük ölçüde otomatik ve hızlı gerçekleşmesidir.