Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Beden Bilişleri

Body Cognitions

Tanım

Bireyin kendi dış görünüşünün özelliklerine yönelik sahip olduğu inanç, tutum ve zihinsel değerlendirmelerdir.

Örnek Vaka / Uygulama

Yirmi dört yaşındaki bir danışanın, aynaya baktığında burnundaki minimal bir asimetriyi 'felaket' olarak nitelendirmesi ve 'Herkes kusurlu olduğumu görüyor, bu yüzden asla kabul görmeyeceğim' şeklindeki otomatik düşüncelerle sosyal ortamlardan kaçınması, beden bilişlerinin işlevsel olmayan doğasına klinik bir örnektir.

Derin Analiz

Beden bilişleri, kişinin fiziksel benlik algısının bilişsel boyutunu temsil eder. Genellikle otomatize olmuş, olumsuz ve öz-yıkıcı düşünce kalıpları şeklinde kendini gösterir. Bilişsel davranışçı perspektifte bu bilişler, öznel memnuniyetsizliği körükleyen temel inançlar (core beliefs) ve otomatik düşünceler (automatic thoughts) ağı üzerinden işlev görür. Görünüşe atfedilen aşırı değer, bireyin içsel değerini fiziksel görünümüne endekslemesine yol açarak beden dismorfik bozukluğu, yeme bozuklukları ve sosyal kaygı gibi klinik tabloların gelişiminde ve sürdürülmesinde kritik bir rol üstlenir.

Etimoloji

İngilizce 'body' (beden, gövde; Germen kökenli *botiz) ve Latince 'cognitio' (bilme, tanıma, idrak etme, *cognoscere* fiilinden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Beden imajı (body image) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; ancak beden imajı algısal, duygusal ve davranışsal unsurları da kapsayan daha geniş bir şemsiye terimdir. Beden bilişleri ise bu imajın özellikle zihinsel inanç ve değerlendirme (bilişsel) kısmına odaklanır.