Beklenti İhlali Yöntemi
Violation-of-expectation Method
Tanım
Bebeklerin alışma (habituation) ve alışkanlık bozulması (dishabituation) süreçlerine dayanarak, fiziksel veya mantıksal bir kuralın ihlal edildiği durumlarda daha uzun süre bakma eğilimlerini inceleyen bilişsel gelişim araştırma tekniği.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacı, bebeğin gözü önünde bir oyuncağı mavi bir kutuya defalarca koyar. Daha sonra, bebek görmeden oyuncağın gizlice kırmızı kutuya taşındığı bir senaryo kurgulanır. Araştırmacı oyuncağı kırmızı kutudan çıkardığında bebek bu duruma mavi kutuya kıyasla anlamlı derecede daha uzun süre bakarsa, bu durum bebeğin nesne sürekliliğini kavradığını ve oyuncağın mavi kutuda olmasını beklediği için beklentisinin ihlal edildiğini gösterir.
Derin Analiz
Bebeklerin henüz motor becerileri gelişmediği veya sözel geri bildirim veremedikleri pre-verbal dönemde, zihinsel modellerinin ve nesne sürekliliği gibi temel fiziksel yasaları kavrayış düzeylerinin ölçülmesinde kullanılır. Temel mekanizma, bebeğe önce beklenen (fiziksel yasalara uygun) bir olayın defalarca gösterilerek habitüasyon sağlanması, ardından bu beklentiye aykırı (imkansız veya şaşırtıcı) bir durumun sunulması prensibine dayanır. Bebeğin imkansız olaya karşı gösterdiği görsel odaklanma süresindeki artış (dishabituation), onun zihnindeki beklentinin ihlal edildiğini ve dolayısıyla şaşkınlık yaşadığını, yani örtük bir bilişsel modele sahip olduğunu kanıtlar.
Etimoloji
Latince 'violare' (zarar vermek, çiğnemek, ihlal etmek) ve 'exspectare' (beklemek, gözlemek) köklerinden türetilmiş metodolojik bir terimdir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullama (operant conditioning) ve klasik alışma (habituation) prosedürleri ile sıklıkla karıştırılır; ancak bu yöntem bir davranışın pekiştirilmesinden ziyade örtük bilişsel beklentilerin görsel süre ölçümüyle deşifre edilmesini hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Alışma
Alışma
Habituation
Aynı uyarıcının tekrar tekrar sunulması sonucunda, o uyarıcıya verilen fizyolojik veya davranışsal tepkinin kademeli olarak azalması veya sönümlenmesi.
İncele
Bilişsel Gelişim
Bilişsel Gelişim
Cognitive Development
Algılama, bellek, kavram oluşturma, problem çözme ve akıl yürütme gibi zihinsel süreçlerin doğumdan yetişkinliğe uzanan büyüme ve olgunlaşma seyri.
İncele