Bilgisel Etki
İnformational İnfluence
Tanım
Bireyin kendi inançlarının doğruluğunu veya davranışlarının uygunluğunu sorgulamasına yol açan ve gerçeği arama güdüsüyle başkalarından gelen bilgiyi kabul etmesini sağlayan kişilerarası süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir sis altında ilk kez dağa tırmanan bir dağcının, rota konusunda kararsız kaldığında, arkasından gelen daha deneyimli bir rehberin 'Yol sol taraftaki patikadan devam ediyor' sözüne güvenerek yönünü değiştirmesi ve bu bilgiyi doğru kabul etmesi.
Derin Analiz
Bilgisel etki, özellikle belirsiz veya muğlak durumlarda, bireylerin doğru karara ulaşma motivasyonundan (social reality testing) kaynaklanır. Normatif etkiden farklı olarak, amaç gruba uyum sağlayarak kabul görmek değil, gerçekliğin ne olduğunu anlamaktır. Birey, çevresindeki diğer kişilerin kendisinden daha doğru bilgiye veya içgörüye sahip olduğunu varsaydığında (uzmanlık veya bilgi üstünlüğü varsayımı), onların görüşlerini birer veri olarak içselleştirir. Bu süreç, Sherif'in otokinetik etki deneyi gibi klasik sosyal psikoloji paradigmalarıyla deneysel olarak gösterilmiştir. Bilişsel düzeyde, belirsizliğin yarattığı rahatsızlığı giderme (epistemik merak ve bilişsel kapanma ihtiyacı) dürtüsüyle çalışır ve kalıcı tutum değişimlerine yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'informare' (şekillendirmek, eğitmek, bilgilendirmek) fiilinden türetilen 'information' ve Latince 'influentia' (içeri akma, tesir etme) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Normatif etki (normative influence): Normatif etki gruba uyum sağlama ve dışlanmaktan kaçınma motivasyonuyla gerçekleşirken, bilgisel etki gerçeği doğru anlama ve bilgi edinme motivasyonuyla ortaya çıkar.