Biyolojik Dürtü
Biological Drive
Tanım
Fizyolojik dengeyi yeniden kurmak amacıyla, gerekli bir maddenin (su, oksijen vb.) eksikliğinden doğan doğuştan motivasyonel durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir antrenman sırasında aşırı terleyen bir sporcuda, vücuttaki su ve elektrolit seviyesinin düşmesi (dehidrasyon) fizyolojik bir dengesizlik yaratır. Bu durum hipotalamus tarafından algılanır ve beyin, bireyi su içmeye iten yoğun bir 'biyolojik dürtü' (susuzluk) üretir. Sporcu su içtiğinde homeostazi yeniden sağlanır ve dürtü ortadan kalkar.
Derin Analiz
Biyolojik dürtü, organizmanın homeostatik dengesini korumak için evrimsel olarak geliştirdiği temel motivasyonel mekanizmalardan biridir. Clark Hull'ın İndüksiyon (Drive-Reduction) Teorisi çerçevesinde, içsel yoksunlukların (deprivation) yarattığı fizyolojik gerginliğin (drive) davranışa dönüştüğünü inceleriz. Bu süreç hipotalamusun otonom sinir sistemi ve endocrine sistem üzerindeki regülasyonu ile yönetilir. Açlık, susuzluk veya oksijen yoksunluğu gibi durumlarda, merkezi sinir sistemi organizmayı bu eksikliği giderecek amaca yönelik eylemlere (goal-directed behavior) yönlendirir. Dürtünün doyurulması (drive reduction), fizyolojik gerilimde azalma sağlasa da, dürtü kavramı tek başına öğrenilmiş davranışların karmaşıklığını tam olarak açıklayamaz; bu nedenle dürtü (drive) ile teşvik (incentive) arasındaki etkileşim bilişsel süreçlerle birlikte ele alınmalıdır.
Etimoloji
Latince 'biologia' (yaşam bilimi, Yunanca 'bios' [yaşam] + 'logos' [bilim]) ve Eski İngilizce 'drīfan' (sürmek, harekete geçirmek, ileri itmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İçgüdü (instinct) ile sıklıkla karıştırılır; içgüdü belirli bir uyarıcıya karşı doğuştan gelen karmaşık ve kalıplaşmış bir davranış kalıbıyken, biyolojik dürtü spesifik bir eksiklikten doğan ve yönü öğrenilebilen genel bir motivasyonel uyarılmışlık halidir.