İçgüdü
İnstinct
Tanım
Canlıyı belirli bir uyarıcıya karşı önceden öğrenilmemiş, türe özgü karmaşık bir davranış sergilemeye iten doğuştan gelen biyolojik güç.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni doğmuş bir deniz kaplumbağasının, kuluçkadan çıkar çıkmaz herhangi bir ebeveyn yönlendirmesi veya öğrenme süreci olmaksızın, gece boyunca denizin ufuk çizgisindeki ışık yansımasını takip ederek okyanusa doğru hareket etmesi tipik bir içgüdüsel davranıştır.
Derin Analiz
Etolojik ve davranışsal bağlamda içgüdü, çevresel tetikleyiciler karşısında organizmanın hayatta kalma ve üreme şansını artıran sabit eylem örüntülerini (fixed action patterns) devreye sokan doğuştan programlanmış nöral devrelerdir. Klasik psikanalitik teoride ise homeostazisi korumak adına fizyolojik gerilimi azaltmayı amaçlayan temel biyolojik dürtülerle (Eros ve Thanatos) doğrudan ilişkilendirilir. Modern bilişsel bilim ve evrimsel psikoloji, bu kavramı katı ve değişmez refleksif kalıplardan ziyade esnek, türe özgü epigenetik eğilimler ve evrimleşmiş psikolojik mekanizmalar silsilesi olarak ele alır.
Etimoloji
Latince 'instinctus' kelimesinden türetilmiştir; 'içten dürtmek, kışkırtmak, harekete geçirmek' anlamına gelen 'instinguere' fiilinin geçmiş zaman ortaacıdır.
Karıştırmayın
Refleks (daha basit, lokal ve tekli bir kas-sinir yanıtıdır; içgüdü ise karmaşık, bütünsel bir davranış dizisidir) ve dürtü (drive - içsel fizyolojik yoksunluk durumunun yarattığı genel enerji kaynağıdır, içgüdü ise bu enerjinin yöneldiği spesifik davranışsal kalıptır).
Keşfetmeye Devam Edin
Etoloji
Ethology
Hayvan davranışlarını, öncelikli olarak doğal yaşam ortamlarında evrimsel ve uyumsal bağlamda inceleyen karşılaştırmalı biyoloji alt dalıdır.
İncele
Dürtü
Drive
Bir faaliyeti veya eylem dizisini tetikleyen, genellikle fizyolojik yoksunluklar veya olumsuz uyaranlar tarafından oluşturulan genelleştirilmiş bir hazır olma durumu.
İncele