Boylamsal Kararlılık
Longitudinal Stability
Tanım
Bir bireyin psikolojik bir özelliğe sahip olma veya bunu ifade etme derecesinin, diğer insanlarla karşılaştırıldığında belirli bir zaman zarfında tutarlı kalma eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş Faktör Kişilik Envanteri'ni 18 yaşında dolduran bir grup katılımcının dışadönüklük puanlarının, aynı grup 48 yaşına geldiğinde tekrar test edilmesi ve bireylerin ilk ölçümdeki göreceli sıralamalarının otuz yıl sonra da büyük ölçüde aynı kalmasının gözlemlenmesi.
Derin Analiz
Psikometride ve kişilik psikolojisinde boylamsal kararlılık, bireyler arası farklılıkların (interindividual differences) zaman içinde ne derece korunduğunu inceleyen temel bir kavramdır. Normatif değişimden (grup genelinde ortalamaların zamanla değişmesi) farklı olarak, bu metrik bireylerin sıra düzenindeki (rank-order stability) sürekliliğini hedef alır. Örneğin, çocukluk dönemindeki dürtüsellik düzeyleri ile yetişkinlikteki dürtüsellik sıralamasının korelasyon katsayısı, bu kararlılığın ampirik göstergesidir. İstatistiksel olarak test-tekrar test (test-retest) güvenilirliğinin uzun vadeli projeksiyonuyla örtüşür ve yapı geçerliliğinin (construct validity) zamansal dayanıklılığını doğrulamak için kritik bir öneme sahiptir.
Etimoloji
Latince 'longitudo' (uzunluk, boylam) kökünden türetilen sıfat formu ile Latince 'stabilis' (dayanıklı, sabit, duran) sözcüklerinin birleşiminden oluşan psikometrik ve istatistiksel terminoloji bileşeni.
Karıştırmayın
Mutlak kararlılık (bireyin puanının zamanla hiç değişmemesi) ve ortalama düzey kararlılığı (grubun genel ortalamasının sabit kalması). Boylamsal kararlılık mutlak değerleri değil, yalnızca sıralı tutarlılığı esas alır.