Bozucu Etki
İnterference
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni taşındığınız evin adresini ezberledikten sonra eski evinizin adresini yazarken zorlanmanız veya eski adresin aklınıza gelmesi retroaktif bozucu etkinin tipik bir laboratuvar ve günlük yaşam yansımasıdır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında bozucu etki, kodlama ve geri getirme süreçlerindeki rekabetçi mekanizmalarla açıklanır. Bellek izlerinin (memory traces) sinaptik düzeyde birbirleriyle yarışması veya aynı ipuçlarına birden fazla bilgi kümesinin bağlanması (cue overload) geri getirme başarısızlığına yol açar. Proaktif (ileri) ve retroaktif (geri) olmak üzere iki temel eksende incelenir. Proaktif etkide geçmişteki öğrenmeler yenisini bastırırken, retroaktif etkide yeni edinilen bilgiler eskilerin erişilebilirliğini zayıflatır. Bu durum, uzun süreli bellekten bilgi çekme (retrieval) sırasında nöral ağlardaki inhibisyon eksikliği ve hataya açık rekabet ile karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'inter-' (arasında, karşılıklı) ve 'ferire' (vurmak,çarpmak) fiillerinden türetilmiş olup, kelime kökeni itibarıyla iki unsurun birbirinin alanına müdahale etmesini ve çarpışmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Amnezi (organik veya travmatik beyin hasarına bağlı kalıcı bellek kaybı) ile karıştırılmamalıdır; bozucu etki, sağlıklı bellek sistemlerinde bilgi yarışması ve kodlama çakışmasından kaynaklanan geçici bir erişim sorunudur.