Çiftler Halinde Öğrenme
Paired-associates Learning
Tanım
Katılımcıların ikili gruplar halinde sunulan uyarıcıları öğrenmesi ve daha sonra bu çiftlerden birinin gösterilmesiyle diğerini hatırlamasının istendiği deneysel bir öğrenme paradigmasıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında yürütülen hafıza testinde, katılımcıya sırasıyla on adet anlamsız kelime çifti (örn: 'Bulut - Sandalye', 'Lamba - Tren') okunur. Öğrenme aşamasının ardından araştırmacı katılımcıya sadece 'Bulut' kelimesini söyler ve eşleşen 'Sandalye' kelimesini hatırlamasını ister. Katılımcının bu eşleşmeyi doğru kurabilme hızı ve doğruluğu, onun sözel bellek performansını ve kodlama kapasitesini yansıtır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarının temel taşlarından biri olan bu yöntem, ilk kez 1894 yılında Mary Whiton Calkins tarafından deneysel psikoloji literatürüne kazandırılmıştır. Yöntem temel olarak ilişkisel belleğin (associative memory) ve epizodik kodlama süreçlerinin laboratuvar ortamında manipüle edilmesini sağlar. Nörobiyolojik düzeyde, iki alakasız uyarıcı (örneğin rastgele iki kelime) arasındaki yeni sinaptik bağlantının güçlendirilmesi, hipokampal-neokortikal ağlar arasındaki uzun süreli potansiyasyon (LTP) süreçlerine dayanır. Katılımcıya ikilinin ilk üyesi (ipucu) sunulduğunda, prefrontal korteks ve medial temporal lob devreleri ortaklaşa çalışarak diğer eşleniği geri çağırır. Bellek bozukluklarının, yaşa bağlı bilişsel gerilemenin ve nörodejeneratif patolojilerin (örneğin Alzheimer hastalığının erken evreleri) saptanmasında hassas bir nöropsikolojik ölçüm aracı olarak klinik değerlendirmelerde sıklıkla kullanılır.
Etimoloji
İngilizce 'pair' (çift, eşleştirmek) ve 'associate' (bağlantı kurmak, ilişkilendirmek; Latince *associare* - aynı gruba ait kılmak) sözcüklerinin türetilmesiyle oluşturulmuştur.
Karıştırmayın
Serbest hatırlama (free recall) ve seri hatırlama (serial recall) yöntemleriyle karıştırılabilir. Serbest hatırlamada katılımcıdan herhangi bir sıra veya eşleşme gözetmeksizin hatırlayabildiği tüm öğeleri sıralaması istenirken, çiftler halinde öğrenme katı bir uyarıcı-tepki ilişkisine ve eşleşme mantığına dayanır.
Keşfetmeye Devam Edin
İlişkisel Bellek
İlişkisel Bellek
Associative Memory
Bir uyarıcı, davranış, mekân veya geçmiş olaya ait anının, onunla ilişkili başka bir ipucunun hatırlanması veya sunulmasıyla tetiklenme ya da geri çağrılma yeteneği.
İncele