Çocukluk Ve Ergenlik Dönemi Davranış Bozuklukları
Behavior Disorders Of Childhood And Adolescence
Tanım
Genç bireylerde gözlenen ve akran normlarından belirgin şekilde sapma gösteren, özel eğitim ve okul yerleştirme süreçlerinde sıklıkla referans alınan gözlemlenebilir davranış örüntüleri.
Örnek Vaka / Uygulama
12 yaşındaki bir erkeğin okulda öğretmenlerinin talimatlarına sürekli karşı gelmesi, sınıf eşyalarına kasıtlı zarar vermesi ve akranlarıyla en ufak anlaşmazlıkta fiziksel kavgalar başlatması, akademik başarı düşüşüyle birlikte özel eğitim kuruluna yönlendirilmesine gerekçe oluşturur.
Derin Analiz
Çocukluk ve ergenlik dönemi davranış bozuklukları, gelişimsel süreçteki normatif isyankar veya uyumsuz davranışlardan farklı olarak, süreğenlik, yoğunluk ve işlevsellikte ciddi bozulma ile karakterizedir. DSM-5 ve ICD-11 sınıflandırmalarında yıkıcı, dürtü kontrol ve uyum bozucu davranış bozuklukları şemsiyesi altında incelenen bu yapılar; biyopsikososyal bir perspektifle ele alınır. Nörobiyolojik düzeyde prefrontal korteksin gelişimsel gecikmeleri, amigdala hiperaktivitesi ve dopaminerjik regülasyon bozuklukları bu patolojilerin altyapısını hazırlar. Genetik yatkınlıklar, erken dönem bağlanma travmaları, ebeveynlik stilleri ve sosyoekonomik yoksunluklar etiyolojide çok boyutlu bir matriks oluşturur. Okul ortamı ve özel eğitim bağlamında bu davranışlar akademik başarıyı doğrudan tehdit eder ve akran ilişkilerini zedeler.
Etimoloji
Latince 'behavare' (davranış göstermek, eylemsel tutum sergilemek) kökünden türetilen 'behavior' ile Yunanca 'dis-' (bozuk, olumsuz) ve Latince 'ordo' (düzen, kural) kelimelerinin birleşiminden oluşan 'disorder' sözcüklerinin tıbbi terminolojide birleşmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile sıklıkla karıştırılır; DEHB nörogelişimsel bir dürtüsellik ve odaklanma sorunu iken, davranış bozuklukları kural ihlalleri ve sosyal normların bilinçli çiğnenmesi üzerine kuruludur.