Çoğul Kişilik Bozukluğu
Dissociative İdentity Disorder (DID)
Tanım
Bir bireyin davranışlarının dönüşümlü olarak kontrolünü ele geçiren, iki veya daha fazla belirgin kimlik ya da kişilik durumunun varlığıyla karakterize disosiyatif bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkin bir danışanın, daha önce hiç hatırlamadığı bir hobiye ait ekipmanları odasında bulması ve çevresindeki insanların kendisini farklı isimlerle anıp o anlardaki davranışlarını hatırlamaması, kimlikler arası amneziye ve alter kimliklerin varlığına klinik bir örnektir.
Derin Analiz
DSM-5 kriterlerine göre, bireyin benlik ve ajans duygusunda belirgin bir kesinti ile karakterizedir; bu durum, affekt, davranış, bilinç, hafıza, algı, biliş ve duyu-motor işlevlerde süreklilik kaybına yol açar. Genellikle çocukluk döneminde maruz kalınan ağır, kronik ve tekrarlayıcı travmalara (özellikle fiziksel ve cinsel istismar) karşı gelişen adaptif olmayan bir savunma mekanizması (aşırı disosiyasyon) olarak teorize edilir. Klinik pratikte, alter (alternatif) kimliklerin geçişleri sırasında amnezik boşluklar ve günlük işlevsellikte ciddi bozulmalar gözlemlenir. Tanının geçerliliği ve iatrojenik etkiler (terapist yönlendirmesiyle sahte anı oluşumu) üzerine psikiyatri ve hukuk alanlarında süregelen yoğun tartışmalar mevcuttur.
Etimoloji
Latince 'dissociare' (ayırmak, çözmek) fiilinden türetilen 'disosiyasyon' kökü ile Yunanca 'autos' (kendi) ve Latince 'persona' (maske/kişilik) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Şizofreni ile sıklıkla karıştırılır; ancak şizofreni bir bölünmüş kişilik değil, gerçeklik algısının (halüsinasyon ve sanrılarla) koptuğu psikotik bir tablodur. Bipolar bozukluktaki manik veya depresif duygu durum değişimlerinden, tam ve bağımsız kimlik yapılarıyla ayrılır.