CRH
CRH
Tanım
Hipotalamus tarafından salgılanarak vücudun stres yanıtını (HPA aksı) başlatan ana düzenleyici nöropeptittir.
Örnek Vaka / Uygulama
Akut bir tehlikeyle (örneğin sokakta ani bir köpek saldırısıyla) karşılaşılan ilk milisaniyede, hipotalamus hızla CRH salgılar; bu hormon saniyeler içinde kaskad reaksiyonunu başlatarak vücudu 'savaş veya kaç' tepkisine hazırlar, kalp atış hızını ve glikoz metabolizmasını optimize eder.
Derin Analiz
CRH (Kortikotropin Salgılatıcı Hormon), nöroendokrinolojide stres tepkisinin omurgasını oluşturan 41 amino asitlik bir peptit hormondur. Hipotalamusun paraventriküler çekirdeği (PVN) tarafından sentezlenir ve hipofiz portal sistemi yoluyla ön hipofize (adenohipofiz) taşınır. Burada kortikotrop hücreler üzerindeki CRH reseptörlerine (özellikle CRHR1) bağlanarak pro-opiomelanokortin (POMC) genini uyarır ve adrenokortikotropik hormon (ACTH) salınımını tetikler. ACTH ise böbreküstü bezlerinden kortizol salgılanmasını sağlar. Bu mekanizma, HPA (Hipotalamik-Pitüiter-Adrenal) aksının aktivasyonunun ilk basamağıdır. Kronik stres durumlarında CRH disregülasyonu gözlenir; majör depresif bozukluk, anksiyete bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi klinik tablolarda omurilik sıvısında (CSF) yükselmiş CRH düzeyleri sıklıkla saptanmaktadır.
Etimoloji
İngilizce 'corticotropin-releasing hormone' (kortikotropin salgılatıcı hormon) ifadesinin kısaltmasıdır. Latince 'cortex' (kabuk) ve Yunanca 'trophe' (beslenme/gelişme) sözcüklerinden türetilen 'corticotropin' ile 'salıvermek, serbest bırakmak' anlamındaki İngilizce 'releasing' ve 'hormone' kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
ACTH (adrenokortikotropik hormon) ve kortizol ile sıklıkla karıştırılır. CRH üst merkezden salgılanan tetikleyici nöropeptittir, ACTH ön hipofizden salgılanan ara hormondur, kortizol ise adrenal korteksten salgılanan nihai steroid hormondur.