Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Davranışsal Çöküntü

Behavioral Sink

Tanım

Aşırı nüfus yoğunluğu ve kalabalıklaşma ortamında, hayvan popülasyonlarında ortaya çıkan patolojik ve yıkıcı davranışsal bozulmalar.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında, sınırsız besin bulunan ancak yüz ölçümü sabit bir kafeste yaşayan kemirgen popülasyonunun, sayıları kritik eşiği aştıktan sonra çiftleşme döngülerini kaybetmesi, birbirlerinin yavrularına saldırıp yutmaları ve sosyal hiyerarşinin tamamen ortadan kalkarak kaotik bir tecride sürüklenmesi.

Derin Analiz

Ekoloji ve etoloji literatüründe John B. Calhoun'un 1960'lı yıllarda kemirgenler üzerinde yaptığı kontrollü deneylerle kavramsallaştırılmıştır. Sınırsız kaynaklara (besin, su) rağmen alan darlığı ve aşırı nüfus artışının, bireyler arası saldırganlığı, hiperseksüaliteyi, sosyal çekilmeyi, anne bakımının azalmasını ve bebek ölüm oranlarının artmasını tetiklediğini gösterir. Nörobiyolojik düzlemde, kronik sosyal stres ve aşırı uyarılma, Hipotalamik-Pituiter-Adrenal (HPA) aksını sürekli aktive ederek adaptif davranış repertuvarını çökertir. İnsan topluluklarına doğrudan genellenemese de, kentsel yoğunlaşma ve mekansal mahrumiyet çalışmalarında önemli bir analoji teşkil eder.

Etimoloji

İngilizce 'behavior' (davranış) ve 'sink' (batma, çökme, kanalizasyon çukuru) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; aşırı yoğunluk sonucu toplumsal ve bireysel düzenin dibe vuruşunu metaforik olarak ifade eder.

Karıştırmayın

Sosyal Çekilme (Social Withdrawal) kavramıyla karıştırılabilir; ancak davranışsal çöküntü bireysel bir patolojiden ziyade makro düzeyde bir popülasyon çöküşüdür. Kalabalık hissi (crowding) sübjektif bir algıyken, bu terim objektif yoğunluğun yarattığı davranışsal neticedir.