Depresif Kişilik Bozukluğu
Depressive Personality Disorder
Tanım
Süreklilik arz eden karamsarlık, neşe yoksunluğu, anhedoni ve kronik bir keder örüntüsüyle karakterize, DSM-IV-TR ekinde önerilmiş ancak güncel nosolojilerde yer bulamamış bir kişilik yapılanmasıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşında bir danışan, hayatı boyunca hiçbir büyük başarısını kutlayamadığını, hep bir felaket beklediğini ve başkaları gülerken kendisinin içten içe bu neşeye yabancı hissettiğini bildirmiştir. Terapi seanslarında sürekli geçmişteki kayıplarını listelemekte, geleceğe dair en ufak bir umut ışığında dahi suçluluk duyarak 'bunun da altından bir aksilik çıkacaktır' diyerek beklentilerini bilinçli olarak yere çivilemektedir.
Derin Analiz
Depresif kişilik bozukluğu, DSM-IV-TR ekinde araştırma kriteri olarak yer almış ancak DSM-5 ve DSM-5-TR süreçlerinde distimik bozukluk (veya güncel adıyla kalıcı depresif bozukluk) ile olan yüksek komorbidite ve ayırt edici geçerlilik sorunları nedeniyle ana metinden çıkarılmıştır. Klinik olarak bu yapı, epizodik bir duygudurum bozukluğundan ziyade, bireyin yaşam boyu süren bilişsel şemalarını ve kişilerarası ilişkilerini domine eden pervasız bir hüzün, yetersizlik hissi ve geleceğe yönelik derin bir ümitsizlik tablosu sunar. Motor yanıtlardaki gecikmeler, zevk alamama (anhedoni) ve sürekli bir kayıp orientasyonu, hastanın bilişsel dünyasının merkeze acıyı ve dezavantajı koymasıyla beslenir. Psikanalitik ekolde bu durum sıklıkla erken dönem nesne ilişkilerindeki kayıp ve hayal kırıklıklarının içselleştirilmesiyle açıklanır.
Etimoloji
Latince 'deprimere' (aşağı bastırmak, çöktürmek) fiilinden türetilen 'depressivus' ile Yunanca 'prosopon' (maske/yüz) kökünden gelen 'persona' (kişilik) kelimelerinin birleşimidir.
Karıştırmayın
Kalıcı Depresif Bozukluk (Distimi) ile sıklıkla karıştırılır; distimi temel olarak duygudurum bozukluğudur ve dalgalanmalar gösterebilirken, depresif kişilik bozukluğu benlikle bütünleşmiş, katı ve yaşam boyu süren bir karakterolojik özellikler kümesidir.