Diyaliz Demansı
Dialysis Dementia
Tanım
Uzun süreli diyaliz tedavisi gören hastatlarda, özellikle alüminyum toksisitesine bağlı olarak gelişen ilerleyici nörodejeneratif bir beyin hastalığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yıldır kronik böbrek yetmezliği nedeniyle düzenli hemodiyaliz alan 58 yıllık bir hastada, son aylarda konuşmada duraksamalar, kelime bulma güçlüğü (disnomi) ve yakın akrabaları tarafından fark edilen ani öfke patlamaları gözlenmiştir. Nörolojik muayenede hafif miyoklonik sıçramalar ve EEG'de diffüz yavaş dalga aktivitesi saptanmış; serum ve diyaliz su sistemindeki alüminyum düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilerek tablo diyaliz demansı olarak değerlendirilmiştir.
Derin Analiz
Diyaliz demansı, tarihsel olarak uzun süreli hemodiyaliz uygulanan hastalarda diyaliz suyunun veya alüminyum içeren bağlayıcı ajanların (fosfat bağlayıcılar) birikimiyle ortaya çıkan nörotoksik bir sendromdur. Alüminyumun kan-beyin bariyerini aşarak özellikle serebral korteks ve bazal ganglionlarda birikmesi, nöronal metabolizmayı bozarak eksitatör amino asit toksisitesine ve mitokondriyal disfonksiyona zemin hazırlar. Klinik tablo genellikle sinsi başlar; ilk evrelerde kekemelik, konuşma apaksisi ve kişilik değişimleri görülürken, zamanla ilerleyici miyoklonik nöbetler, ilerleyici kognitif yıkım ve demans tablosu yerleşir. Modern diyaliz solüsyonlarında alüminyum arındırma tekniklerinin ve saf su kullanımının standartlaşmasıyla insidansı günümüzde oldukça azalmıştır.
Etimoloji
Yunanca 'dia-' (içinden, boyunca) + 'lysis' (çözülme, ayrılma) terimlerinin tıbbi birleşimi ve Latince 'de-' (uzaklaşma, yoksunluk) + 'mens' (zihin) kelimesinden türetilen demans kavramının birleşimi.
Karıştırmayın
Üremik ensefalopati (genellikle akut toksik metabolit birikimiyle oluşur ve diyalizle hızla düzelir; diyaliz demansı ise kalıcı ve ilerleyicidir), Alzheimer hastalığı (birincil nörodejeneratif proteinopatidir, alüminyum maruziyeti öyküsü ve miyoklonus tipik değildir).