Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Duygu Ters Dönmesi

Affect İnversion

Tanım

Bireyin yaşadığı gerçek duygusal durumun veya dürtünün, bilinçdışı bir savunma mekanizmasıyla tam zıttı olan duygu veya tutumla dışa vurulması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik görüşmede, hastanın bilinçaltında derin bir öfke ve reddedilme korkusu beslediği kardeşi için 'Ona karşı o kadar büyük bir şefkat ve hayranlık duyuyorum ki, hayatımı tamamen ona adayabilirim; o benim tek meleğim' şeklinde aşırı vurgulu ve yapay bir sevgi ifadesinde bulunması, ancak ses tonundaki mikro-mimik ve otomasyonun bu tezi yalanlaması.

Derin Analiz

Psikanalitik teoride ve dinamik psikopatolojide kök salan duygu ters dönmesi, ego savunma mekanizmalarının en karmaşık biçimlerinden biridir. Kişi, benlik saygısını tehdit eden veya süperego ile çatışan kabul edilemez bir duyguyu (örneğin yoğun bir öfke, kin veya kıskançlık) doğrudan deneyimlemek yerine, bu duyguyu bilinç düzeyinde tam tersine (aşırı sevgi, ilgi veya hayranlık) çevirerek ifade eder. Bu mekanizma, reaksiyon oluşturma (reaction formation) kavramıyla yakından ilişkili olup, nörobiyolojik düzeyde orbitofrontal korteks ile amigdala arasındaki ketleyici devrelerin işleyiş biçimiyle ve duygusal düzenleme (emotion regulation) stratejilerinin çarpıtılmasıyla kendini gösterir. Klinik değerlendirmede, dışarıdan gözlemlenen aşırı ve yapay duygulanımın altındaki derin ambivalansı (çelişkili duyguyu) saptamak tanısal doğruluk açısından kritik öneme sahiptir.

Etimoloji

Latince 'affectus' (duygu, tutku, ruh hali) ve 'inversio' (tersine çevirme, dönüştürme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Reaksiyon Oluşumu (Reaction Formation) ile sıklıkla karıştırılır; reaksiyon oluşumu daha çok davranışsal ve tutumsal kalıpları kapsarken, duygu ters dönmesi doğrudan duygulanımın (affect) kalitatif olarak zıt kutba taşınmasını ifade eder. Duygusal yalıtımda (emotional insulation) kişi duyguyu tamamen bastırırken, burada duygunun polarite değiştirerek tezahür etmesi söz konusudur.