Edinme Eğilimi
Acquisitiveness
Tanım
Nesne veya mülk edinme ve bunları biriktirme yönündeki kalıcı eğilim veya arzu.
Örnek Vaka / Uygulama
Orta yaşlı bir bireyin, ekonomik veya işlevsel bir değeri olmamasına rağmen, ileride 'bir gün lazım olur' inancıyla evinin tüm odalarını dolduracak düzeyde gazete, kutu ve kullanılmayan eşya satın alıp depolaması ve bu eşyaların atılması fikrine karşı yoğun bir kaygı ve öfke tepkisi göstermesi.
Derin Analiz
Edinme eğilimi, evrimsel biyoloji ve davranış bilimleri perspektifinden bakıldığında, kıt kaynakların bulunduğu ortamlarda hayatta kalmayı güvence altına alma stratejilerinin modern dünyadaki yansımasıdır. Nörobiyolojik düzeyde, bu dürtü mezolimbik dopaminerjik yolakla ve ödül mekanizmalarıyla doğrudan ilişkilidir; nesne arayışı ve mülk sahibi olma beklentisi, beyinde dopamin salınımını tetikleyerek pekiştireç işlevi görür. Bilişsel düzeyde ise bireyin kimlik inşası, öz-değer atfı ve ontolojik güvenlik ihtiyacıyla derinlemesine harmanlanmıştır. Bu eğilim normatif sınırların ötesine geçip patolojik bir boyut kazandığında, DSM-5 kapsamında biriktirme bozukluğu (hoarding disorder) veya dürtü kontrol bozukluklarının spektrumunda değerlendirilebilecek klinik tablolarla komorbidite gösterebilir.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) ve 'quaerere' (aramak, elde etmek, kazanmak) fiilinden türetilen 'acquirere' (edinmek, kazanmak) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Biriktirme bozukluğu (hoarding disorder) ile sıklıkla karıştırılır; edinme eğilimi daha geniş bir kişilik özelliğini veya motivasyonu tanımlarken, biriktirme bozukluğu nesneleri atmada yaşanan kronik güçlük ve yaşam alanlarının işlevselliğini yitirmesiyle karakterize klinik bir tanıdır.