Endokrin Bez
Ductless Gland
Tanım
Salgı kanalları bulunmayan ve ürettiği hormonları doğrudan hücre dışı sıvıya ve kan dolaşımına salgılayan bezlerin genel adı.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik stres durumunda böbrek üstü bezleri (adrenal bezler), salgı kanalları olmadığı için ürettikleri kortizolü doğrudan kapiller damar ağına vererek sistemik dolaşıma hızla salarlar.
Derin Analiz
Endokrinoloji ve fizyoloji literatüründe bu yapılar, ekzokrin bezlerin aksine bir kanala ihtiyaç duymaksızın ürünlerini salgılama özelliğine sahiptir. Hipofiz, tiroid, adrenal bezler ve pankreasın endokrin adacıkları bu sisteme dahildir. Salgılanan hormonlar hedef hücrelerdeki spesifik reseptörlere bağlanarak homeostaziyi, metabolik hızı, büyüme ve gelişmeyi, ayrıca nöroendokrin stres yanıtlarını düzenler. Nörobiyolojik düzeyde hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksı, bu kanalsız sistemin organizmanın çevresel uyaranlara verdiği adaptif tepkilerdeki merkezi rolünü oluşturur.
Etimoloji
Latince 'ductus' (kanal, boru) + Eski İngilizce 'glan' (meşe palamudu, bez) sözcüklerinden türetilmiştir; salgılarını doğrudan kana veren kanalsız yapıları ifade eder.
Karıştırmayın
Ekzokrin bezler ile karıştırılır; ekzokrin bezler salgılarını (örneğin tükürük veya ter) bir kanal aracılığıyla vücut yüzeyine veya bir boşluğa iletirken, ductless gland tamamen kanalsızdır.