Engellenme-saldırganlık Hipotezi
Frustration–aggression Hypothesis
Tanım
John Dollard ve arkadaşları tarafından 1939 yılında ortaya atılan; temel olarak hedefe ulaşmanın engellenmesinin her zaman bir saldırganlık dürtüsü doğurduğunu ve her saldırganlığın kökeninde önceden yaşanmış bir engellenme bulunduğunu savunan teorik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun trafikte işe yetişmeye çalışan bir sürücünün önündeki aracın ani ve gerekçesiz bir şekilde yavaşlaması sonucu hedefinin engellenmesi, sürücüde ani bir hayal kırıklığı ve ardından korna çalma, küfretme veya agresif el hareketleri yapma gibi saldırgan dürtülerin açığa çıkmasına yol açar.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve davranış bilimleri tarihinde önemli bir kilometre taşı olan bu hipotez, ilk formülasyonunda oldukça katı bir nedensellik bağı öngörmüştür. Zamanla Neal E. Miller ve Leonard Berkowitz gibi teorisyenlerin katkılarıyla revize edilmiştir. Özellikle Berkowitz, engellenmenin otomatik olarak saldırganlık yaratmadığını; bu durumun tetiklenmesi için yaşanan engellenmenin birey tarafından açıkça hoş olmayan, rahatsız edici bir deneyim olarak algılanması gerektiğini vurgulamıştır. Modern psikolojide, engellenmenin tek başına mutlak bir saldırganlık nedeni olmadığı, bunun yerine bilişsel değerlendirmeler, çevresel ipuçları (silah etkisi gibi) ve duygusal tepkilerle (öfke) modüle edilen olasılıksal bir risk faktörü olduğu kabul edilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Araçsal saldırganlık (instrumental aggression) ile karıştırılır; oysa engellenme-saldırganlık hipotezi daha çok reaktif ve duygusal kökenli düşmanca saldırganlığı açıklar.