Enkoprezis
Encopresis
Tanım
Gelişimsel olarak tuvalet eğitimi kazanılmış olması beklenen yaştan (genellikle 4 yaş) sonra, istemli veya istemsiz olarak uygunsuz yerlere tekrarlayıcı biçimde dışkı kaçırma veya bırakma durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir erkek çocuk, okulda ve evde düzenli olarak iç çamaşırına dışkı kaçırma şikayetiyle klinik değerlendirmeye alınmıştır. Yapılan fiziksel muayenede organik bir neden (nörolojik defisit veya anatomik malformasyon) saptanmamış, ancak çocukta uzun süredir devam eden şiddetli bir dışkılama korkusu ve buna eşlik eden kronik kabızlık olduğu belirlenmiştir. Tedavi planı, hem bağırsak hareketlerini düzenleyen tıbbi protokolü hem de tuvalet alışkanlıklarını yeniden yapılandıran pekiştireç temelli davranışçı terapiyi içermiştir.
Derin Analiz
Enkoprezis, DSM-5 sınıflamasında dışaltım bozuklukları (elimination disorders) kategorisinde yer alan klinik bir tablodur. Genellikle kronik kabızlık ve buna bağlı taşma inkontinansı (overflow incontinence) ile ilişkilidir, ancak kabızlıkla seğretmeyen formları da mevcuttur. Etyolojisinde yetersiz tuvalet eğitimi, kronik gastrointestinal motilite bozuklukları, katı dışkılama korkusu ve psikososyal stres faktörleri (örneğin aile içi çatışmalar, okul değişimi) merkezi bir rol oynar. Nörobiyolojik açıdan, rektal duvarın kronik gerilmesine bağlı olarak duyusal geri bildirimin azalması ve internal anal sfinkterin istemsiz gevşemesi mekanik temeli oluştururken, klinik pratikte çocuk ve aile üzerinde yarattığı sosyal izolasyon ve utanç duygusu multidisipliner bir yaklaşım (pediatri, çocuk psikiyatrisi ve davranışçı terapi) gerektirir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'en-' (içinde) + 'koprēsis' (dışkılama/pislik) kelimelerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Enürezis (idrar kaçırma ile ilgilidir, dışkıyı kapsamaz) ve geçici işlevsel dışkılama sorunları (gelişimsel geçiş dönemlerindeki kısa süreli aksaklıklar, kronikleşmez).