Felaketleştirmeyi Azaltma
Decatastrophizing
Tanım
Bireyin irrasyonel veya abartılı korkularının gerçekçi bir şekilde incelenerek, zihinde tasarlanan tehlike algısının azaltılmasını hedefleyen bilişsel yeniden yapılandırma tekniği.
Örnek Vaka / Uygulama
Topluluk önünde konuşma yapacak bir danışanın 'Sunumum berbat geçecek, herkes beni hor görecek ve akademik kariyerim tamamen bitecek' şeklindeki felaketleştirme düşüncesine karşı, terapistin 'En kötü senaryo gerçekleşirse tam olarak ne olur ve bununla baş etmek için hangi adımları atabilirsin?' sorularıyla gerçeği test etmesi.
Derin Analiz
Bilişsel davranışçı terapide (BDT) sıklıkla kullanılan bu teknik, Aaron Beck'in bilişsel modeli üzerine kuruludur. Temel mekanizma, bireyin 'en kötü senaryo' varsayımlarını rasyonel kanıtlar ve olasılık hesaplamaları yoluyla sınamasını içerir. Anksiyete bozuklukları ve panik durumlarında prefrontal korteksin amigdala kaynaklı aşırı uyarılmasını düzenlemeye yardımcı olur. Hastanın bilişsel çarpıtmalarından biri olan abartma ve felaketleştirme eğilimini kırarak, baş etme kapasitesinin gerçekçi bir değerlendirmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'de-' (aşağı indirme, kaldırma, tersine çevirme) öneki ile Yunanca 'katastrophe' (büyük altüst oluş, yıkım, son) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Maruz bırakma (exposure) terapisi ile sıklıkla karıştırılır; maruz bırakma daha çok fizyolojik uyarılma ve anksiyete, decatastrophizing ise tamamen bilişsel düzeyde düşünce kalıplarının sorgulanması üzerine odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Yeniden Yapılandırma
Cognitive Restructuring
Bireylerin işlevselliği bozan otomatik düşüncelerini ve bilişsel çarpıtmalarını fark edip bunları daha adaptif ve gerçekçi alternatifleriyle değiştirmesini amaçlayan psikoterapötik müdahale.
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.