Fonksiyonel Bağlantısallık Haritalama
Functional Connectivity Mapping
Tanım
Beynin farklı ve birbirine bitişik olmayan bölgeleri arasındaki işlevsel etkileşimlerin, dinlenim veya belirli görevler sırasında nörogörüntüleme teknikleriyle kaydedilip istatistiksel yöntemlerle haritalandırılması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacılar, sağlıklı yetişkinler ile majör depresif bozukluk tanısı alan bireylerin dinlenim durumundaki beyin taramalarını karşılaştırır. Fonksiyonel bağlantısallık haritalama sayesinde, prefrontal korteks ile amigdala arasındaki iletişim gücünün depresyon grubunda anlamlı düzeyde farklılaştığı ve bunun duygu düzenleme kapasitesini doğrudan etkilediği istatistiksel olarak ortaya konur.
Derin Analiz
Nörogörüntüleme ve bilişsel sinirbilim alanında, beyin işlevlerinin yalnızca lokalize alanlarla sınırlı olmadığını, aksine dinamik nöral ağlar üzerinden yürütüldüğünü varsayan bir yaklaşımdır. İşlevsel Manyetik Rezonans Görüntüleme (fMRI) veya Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) verileri kullanılarak, uzak beyin bölgelerindeki kan oksijen seviyesine bağımlı (BOLD) sinyallerin zaman serisi korelasyonları incelenir. Bu süreç, ham verilerin filtrelenmesi, gürültüden arındırılması ve bağımsız bileşen analizi (ICA) ya da tohum tabanlı korelasyon analizleri gibi karmaşık istatistiksel modellemelerle işlenmesini gerektirir. Varsayılan mod ağı (default mode network) gibi büyük ölçekli ağların çözümlenmesinde temel yöntemdir.
Etimoloji
Latince 'functio' [yerine getirme, icra] + 'connectere' [birleştirmek, bağlamak] ve Yunanca 'mappa' [kumaş parçası, harita] kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yapısal bağlantısallık (beyin bölgeleri arasındaki fiziksel ve anatomik fiber yollarını gösteren difüzyon tensör görüntüleme verisi) ile sıklıkla karıştırılır; fonksiyonel bağlantısallık ise fiziksel bir yol, doğrudan bir aksonal bağlantı gerektirmeksizin iki bölge arasındaki istatistiksel sinyal eşzamanlılığını ölçer.