Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Geç Başlangıçlı Parafreni

Late Paraphrenia

Tanım

Altmış yaş ve sonrasında ortaya çıkan, genellikle entelektüel yıkım eşlik etmeyen sanrılı bozuklukları tanımlamakta kullanılan klinik bir tanı kategorisidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Yetmiş iki yaşında, yakın zamanda eşini kaybeden ve yalnız yaşayan bir birey, komşularının evine gizli kameralar yerleştirdiğini ve radyo dalgalarıyla zihnini kontrol ettiğini iddia ederek polise başvurur. Yapılan nöropsikolojik testlerde genel bellek ve yürütücü işlevler yaş grubuna göre normal sınırlardadır; ancak hasta, bu persecutuar sanrılara karşı sarsılmaz bir inanç taşımaktadır.

Derin Analiz

Geç başlangıçlı parafreni, özellikle Avrupa ve Britanya psikiyatri ekollerinde sıklıkla kullanılan tarihsel ve nosolojik bir tanıdır. Erken başlangıçlı şizofreniden farklı olarak, hastaların premorbid kişilik yapılarının nispeten korunmuş olması ve demans tablosundaki gibi belirgin bir global bilişsel gerilemenin eşlik etmemesiyle ayrışır. Klinik tablo çoğunlukla persecutuar (zulüm görme) veya referans sanrılarıyla karakterizedir. Nörobiyolojik zeminde, yaşlanmayla birlikte duyusal kayıpların (özellikle işitme kaybı), sosyal izolasyonun ve frontotemporal loblardaki ince yapısal regresyonların bu paranoid prodromu tetiklediği düşünülmektedir. DSM-5 sınıflandırma sisteminde doğrudan bu isimle yer almasa da 'Geç Başlangıçlı Şizofreni' veya 'Sanrılı Bozukluk' alt başlıkları altında değerlendirilir.

Etimoloji

Yunanca 'para-' (yanında, öte, anormal) + 'phren' (zihin, ruh) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Terimsel olarak zihinsel işlevselliğin olağan dışı sapmalarını ifade eder.

Karıştırmayın

Geç başlangıçlı demans ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici nokta parafrenide hafıza ve genel bilişsel kapasitenin büyük ölçüde korunmuş olmasıdır. Ayrıca erken başlangıçlı şizofreniden, belirtilerin 60 yaşından sonra de novo olarak ortaya çıkmasıyla ayrılır.