Geç Başlangıçlı Şizofreni
Late-onset Schizophrenia
Tanım
Orta yaş sonrasında, tipik olarak 45 yaşından sonra ortaya çıkan ve erken başlangıçlı formuna kıyasla daha yoğun pozitif belirtilerle seyreden psikotik bir durum.
Örnek Vaka / Uygulama
52 yaşındaki bir bireyin, son birkaç aydır evinin etrafındakilerin kendisini zehirlemeye çalıştığına dair inançlar geliştirmesi ve odada kimse yokken sesler duyması şikayetiyle yakınları tarafından kliniğe getirilmesi. Yapılan nöropsikolojik ve psikiyatrik değerlendirmede bilişsel işlevlerin genel olarak korunmuş ancak paranoid sanrıların ve buna eşlik eden işitsel hallüsinasyonların aktif olduğu saptanarak geç başlangıçlı şizofreni tanısı konulmuştur.
Derin Analiz
Geç başlangıçlı şizofreni, orta yaş ve ilerleyen yaş döneminde (genellikle 45 yaş ve sonrasında) klinik tablosunu gösteren nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Erken başlangıçlı şizofreniden temel farkı; duygulanımda küntleşme, avolusiye ve aloji gibi negatif belirtilerin daha az görülmesi, buna karşın işitsel, görsel, taktsel hallüsinasyonlar ve özellikle zulüm görme (persekütuvar) sanrılarının klinik tabloya hakim olmasıdır. Nörobiyolojik incelemelerde, yaşlanma süreciyle birlikte beyin rezervindeki azalma ve serebrovasküler risk faktörlerinin bu tablonun ortaya çıkışında zemin hazırlayıcı etkenler olabileceği öne sürülmektedir. Tanı sürecinde, nörodejeneratif demans türleri, organik beyin sendromları ve maddelerin tetiklediği psikotik bozukluklarla ayırıcı tanı yapılması kritik önem taşır.
Etimoloji
Latince 'schizophrenia' (skhizein [yarılmak] + phren [zihin]) ve İngilizce 'late-onset' (geç başlangıç) terimlerinin birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Erken başlangıçlı şizofreni ile negatif belirti profili ve başlangıç yaşı yönünden ayrılır. Ayrıca paranoid tipte demans, geç yaşta başlayan sanrılı bozukluk ve Alzheimer hastalığının psikotik özellikleri ile sıkça karışır; temel ayırt edici nokta halüsinasyonların niteliği ve içgörünün bozulma derecesidir.