Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu
Developmental Coordination Disorder
Tanım
Bireyin kronolojik yaşına ve zeka düzeyine kıyasla motor koordinasyon becerilerinde belirgin gerilik ve aksama ile karakterize edilen nörogelişimsel bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
8 yaşındaki bir ilkokul öğrencisinin kalem tutmada aşırı zorlanması, harfleri orantısız yazması, beden eğitimi dersindeki top oyunlarında akranlarının çok gerisinde kalması ve sürekli sakarlıklar yaparak nesneleri düşürmesi, öğretmeni ve ailesi tarafından fark edilir. Yapılan klinik değerlendirmede zeka düzeyinin normal sınırlarda olduğu, çocuğun motor koordinasyon eksikliğinin ise kronolojik yaşıyla bağdaşmayacak düzeyde belirgin olduğu saptanarak gelişimsel koordinasyon bozukluğu tanısı konulur.
Derin Analiz
DSM-5-TR sınıflandırmasında nörogelişimsel bozukluklar çatısı altında bir motor bozukluk olarak ele alınan gelişimsel koordinasyon bozukluğu, serebral palsi gibi nörolojik bir tabana dayanmaksızın, merkezi sinir sisteminin motor planlama ve yürütme süreçlerindeki işlevsel yetersizlikleriyle kendini gösterir. Serebellar, bazal gangliyonlar ve premotor korteks devrelerindeki entegrasyon kusurlarının bu tablonun ortaya çıkışında rol oynadığı düşünülmektedir. Ayakkabı bağlama, el yazısı yazma, bisiklete binme veya top yakalama gibi günlük yaşam işlevleri ve akademik performans doğrudan olumsuz etkilenir. Klinik değerlendirmede, belirtilerin erken gelişim evresinde başlamış olması ve motor sakarlığın akademik veya mesleki işlevselliği bozacak düzeyde şiddetli olması şartı aranır.
Etimoloji
İngilizce 'developmental' [gelişimsel] + 'coordination' [koordinasyon/eşgüdüm, Latince 'co-' [birlikte] + 'ordinare' [düzenlemek]] + 'disorder' [bozukluk] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Serebral palsi (motor beceri kaybına nörolojik veya anatomik bir lezyonun eşlik etmesiyle ayrılır); Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu - DEHB (koordinasyon bozukluğu ile sıklıkla komorbid görülse de temel defisit dikkat ve dürtü kontrolüdür, motor planlama asıl odak değildir).