Genel Uyarılmışlık Hali
Arousal
Tanım
Duyusal uyarım ve retiküler aktive edici sistemin (RAS) faaliyetiyle ortaya çıkan, fizyolojik aktivasyon ve kortikal tepkililik durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir sunum yapmadan hemen önce bireyin kalp atım hızının artması, avuç içlerinin terlemesi, zihinsel uyanıklığın doruğa çıkması ve dikkat sarkmalarının en aza inmesi genel uyarılmışlık halinin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Genel uyarılmışlık hali, merkezi sinir sisteminin dışsal veya içsel uyaranlara karşı duyarlılığını belirleyen temel birhomeostatik ve aktivasyonal boyuttur. Nörobiyolojik düzeyde, beyin sapındaki retiküler formasyonun ve asendan retiküler aktivasyon sisteminin (ARAS) talamus ve korteks üzerindeki uyarıcı etkileriyle şekillenir. Bu süreçte sempatik sinir sistemi devreye girer; elektroansefalogramda (EEG) desenkronizasyon, kalp atım hızında artış, vazomotor değişimler ve elektrodermik aktivite (cilt iletkenliği) gözlemlenir. Bilişsel ve davranışsal çıktılar açısından, Yerkes-Dodson yasası doğrultusunda performans ile uyarılmışlık arasında ters U ilişkisi bulunur; orta düzey uyarılmışlık optimal bilişsel işlevselliği desteklerken, aşırı yüksek veya düşük düzeyler performansı bozar.
Etimoloji
Fransızca 'arouser' (uyandırmak, canlandırmak) fiilinden ve nihayetinde Latince 'ad-' (yönelik) + 'rogare' (sormak, uyandırmak) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anksiyete ve motivasyon kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır. Uyarılmışlık nörofizyolojik ve tarafsız bir aktivasyon düzeyini ifade ederken; anksiyete bu durumun olumsuz bilişsel değerlendirmelerle yüklü duygusal bir türevidir.