Genel Uyarılmışlık
General Arousal
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir sunum öncesinde kalp atış hızının artması, avuç içlerinin terlemesi ve dikkat düzeyinin doruğa çıkması, organizmanın genel uyarılmışlık seviyesinin çevresel talepleri karşılamak üzere hızla yükseldiğinin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Genel uyarılmışlık, merkezi sinir sisteminin, otonom sinir sisteminin ve endokrin sistemin aktivasyon derecesini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. Retiküler aktive edici sistemin (RAS) modülasyonu altında çalışan bu mekanizma, uykudan derin komaya, oradan akut panik veya hiper-farkındalık durumlarına kadar uzanan bir süreklilik arz eder. Bilişsel psikoloji ve nörobilimde, performans ile uyarılmışlık arasındaki ilişki Yerkes-Dodson Yasası ile modellenir; bu yasa, orta düzeyde bir uyarılmışlığın optimal bilişsel işlevselliği sağladığını, aşırı düşük veya yüksek düzeylerin ise performans bozulmasına yol açtığını gösterir.
Etimoloji
Latince 'arrosare' (uyandırmak, tahrik etmek) fiilinden türetilmiş olup, organizmanın fizyolojik ve psikolojik olarak uyanıklık, aktivasyon ve tepki vermeye hazır olma durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Kaygı (Anxiety) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; ancak uyarılmışlık nötr bir enerji ve aktivasyon düzeyini ifade ederken, kaygı bu uyarılmışlığın olumsuz bilişsel ve duygusal bileşenlerle yorumlanmış halidir.