Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Genetik Epistemoloji

Genetic Epistemology

Tanım

Jean Piaget tarafından geliştirilen, insan bilgisinin yapısının ve kökeninin çocuk gelişim evreleri üzerinden incelendiği teorik ve deneysel yaklaşım.

Örnek Vaka / Uygulama

Yedi yaşındaki bir çocuğa aynı hacimdeki iki farklı kapta su gösterildikten sonra, uzun ve dar kaptan kısa ve geniş kaba su aktarıldığında suyun miktarının değiştiğini düşünmesi (korunum ilkesinin henüz kazanılmamış olması), genetik epistemolojinin bilişsel yapıların gelişimini incelemede kullandığı klasik bir deneysel uygulamadır.

Derin Analiz

Genetik epistemoloji, felsefi bir disiplin olan epistemolojiyi deneysel psikoloji ve gelişimsel biyoloji ile entegre eder. Piaget, bilgi felsefesinin klasik sorularını koltuk başından, saf mantık yürütmeyle değil, çocukların bilişsel gelişim süreçlerini gözlemleyerek ve deneysel görevler vererek yanıtlamaya çalışmıştır. Bu yaklaşımın temelinde, bilginin doğuştan hazır bulunmadığı veya sadece dış dünyadan pasif bir şekilde kopyalanmadığı aksine bireyin çevreyle olan aktif etkileşimleri (özümseme ve uyumsama süreçleri) sonucunda yapılandırıldığı varsayımı yatar. Yapısalcı bir çerçevede, bilişsel gelişim nitze ve nicel olarak farklı evrelerden (duyu-hareket, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler) geçer; her evre bir öncekinin üzerine inşa edilen daha üst düzey bir mantıksal organizasyonu temsil eder.

Etimoloji

Fransızca 'épistémologie génétique' kavramından türetilmiştir. Kökleri Yunanca 'genesis' (doğuş, oluşum, köken) ve 'episteme' (bilgi) kelimelerine dayanır; kelime anlamı olarak 'bilginin kökeni ve gelişimi bilimi' demektir.

Karıştırmayın

Klasik epistemoloji ile sıklıkla karıştırılır; ancak felsefi epistemoloji bilginin doğasını soyut ve normatif düzeyde incelerken, genetik epistemoloji ontogenetik düzeyde, yani bireyin gelişimsel süreci boyunca bilginin ampirik olarak nasıl inşa edildiğini inceler.