Golem
Golem
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, kronik depresyon tanısı almış bir danışanın ailesinin sürekli olarak ondan 'hiçbir şey beceremeyen bir hantal' gibi bahsetmesi ve bu durumun danışanın öğrenilmiş çaresizliğini pekiştirerek en basit işlevsel görevlerde bile başarısız olmasına yol açması golem etkisiyle doğrudan açıklanır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve sosyal biliş bağlamında golem kavramı, beklentilerin ve projeksiyonların insan davranışı üzerindeki dönüştürücü gücünü açıklamak için kullanılır. Beklenti teorilerinde ve 'Golem Etkisi' (Golem effect) olarak bilinen olguda, bir otorite figürünün (eğitmen, yönetici, ebeveyn) bir bireyden düşük performans beklediğinde, bireyin bu olumsuz beklentiyi içselleştirerek gerçekten de başarısız olması durumunu ifade eder. Pigmalion etkisinin tam tersi olan bu mekanizma, kişilerarası ilişkilerde örtük önyargıların ve olumsuz etiketlemelerin kurbanın bilişsel kapasitesini ve motivasyonunu nasıl baskıladığını nöropsikolojik ve davranışsal düzeyde gözler önüne serer.
Etimoloji
İbranice 'גּוֹלֶם' (gōlem) sözcüğünden türetilmiştir; biçimlenmemiş hammadde, şekil verilmemiş kütle veya embriyo anlamına gelir. Tanakh'ta (Mezmur 139:16) henüz tamamlanmamış, ham madde halindeki insan bedenini nitelendirmek için kullanılır.
Karıştırmayın
Pigmalion etkisi (olumlu beklentilerin performansı artırması) ile karıştırılır; golem etkisi ise tamamen yıkıcı, düşük performans beklentisinin yarattığı olumsuz döngüyü temsil eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Öğrenilmiş Çaresizlik
Learned Helplessness
Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.
İncele
Örtük Önyargı
İmplicit Bias
Bireylerin bilinçli farkındalığı veya kasıtlı onayı olmaksızın, algı, yargı ve davranışlarını etkileyen otomatik olarak tetiklenen bilinçsiz ilişkilendirmeler veya değerlendirmeler.
İncele