Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Grisi Siknis

Grisi Siknis

Tanım

Nikaragua'daki Miskito halkı arasında görülen, baş ağrısı, ani öfke patlamaları ve tehlikeli bir koşma davranışı ile karakterize kültür-baskın bir disosiyatif trans bozukluğudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Nikaragua'nın Atlantik kıyısındaki bir Miskito köyünde yaşayan 26 yaşındaki bir erkek, ani başlayan şiddetli baş ağrısı ve yoğun bir korku hissinin ardından çevresindekilere saldırmaya çalışmış, ardından ormanlık alana doğru bilincizce koşmaya başlamıştır. Yaklaşık üç saat süren bu fiziksel eforun ardından bitkin düşerek bayılan birey, uyandığında yaşanan dehşet dolu dakikalara dair hiçbir şey hatırlamamıştır.

Derin Analiz

Grisi siknis, klinik olarak akut bir disosiyatif trans hali ve geçici psikotik epizod çerçevesinde incelenir. Genellikle şiddetli baş ağrısı, anksiyete ve ani öfke nöbetleriyle başlar; bunu bireyin çevresine zarar verebilecek şekilde amaçsızca koşturması veya kaçması takip eder. Nöbetin ardından derin bir bitkinlik, uyku hali ve epizoda dair amnezi (hafıza kaybı) görülür. Etyolojisinde yerel kültürel inançlar, toplumsal stres faktörleri ve büyü korkusu gibi psiko-sosyal tetikleyiciler önemli rol oynar. Fenomenolojik olarak Arktik bölgelerdeki piblokto ve Güneydoğu Asya'daki amok sendromu ile benzerlikler taşır; DSM-5 sınıflandırmasında kültürel olarak ilişkili sendromlar ve disosiyatif bozukluklar spektrumunda değerlendirilir.

Etimoloji

Miskito yerli dilinde 'delilik' veya 'kuduz' anlamlarına gelen 'grisi' (çılgın, deli) ve İngilizce 'sickness' (hastalık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş melez bir kültürel sendrom adıdır.

Karıştırmayın

Amok sendromu ile sıklıkla karıştırılır; ancak amok genellikle ölümcül ve planlı bir şiddet dürtüsü içerirken, grisi siknis daha çok disosiyatif bir kaçış, trans hali ve sonrasında gelişen amnezi ile karakterizedir.

Keşfetmeye Devam Edin

Piblokto

Arctic Hysteria

Kuzey Kutup bölgesinde yaşayan yerli halklarda, özellikle İnyuit kadınlarında görülen, aniden ortaya çıkan disosiyatif fug ve ajitasyon nöbetleriyle karakterize kültüre özgü bir sendromdur.

İncele

Amok

Amok (amuck)

Güneydoğu Asya kültürlerinde gözlenen, bireyin ani ve aşırı bir şiddet nöbeti geçirmeden önce sosyal içe çekilme ve ilgisizlik dönemi yaşadığı kültüre özgü bir sendromdur.

İncele

Disosiyatif Trans Bozukluğu

Dissociative Trance Disorder

Bilinç, kimlik, farkındalık veya motor işlevlerde istemsiz değişimlerle karakterize edilen ve belirgin işlevsellik kaybına yol açan disosiyatif bir bozukluktur.

İncele