Disosiyatif Trans Bozukluğu
Dissociative Trance Disorder
Tanım
Bilinç, kimlik, farkındalık veya motor işlevlerde istemsiz değişimlerle karakterize edilen ve belirgin işlevsellik kaybına yol açan disosiyatif bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
Kültürel bir ayin sırasında birdenbire kendisini ataların ruhu tarafından yönetildiğini iddia eden, bu süreçte kendi kimliğini tamamen unutan ve ayin sonrasında o anlara dair hiçbir bellek izi taşımayan bir birey klinik değerlendirmeye alınır. Ancak bu durumun o topluluğun inanç sisteminde olağan bir ibadet formu olup olmadığı antropolojik bir bakış açısıyla incelenerek patolojik eşik belirlenir.
Derin Analiz
Disosiyatif trans bozukluğu, bireyin olağan kimlik algısının geçici olarak askıya alındığı veya kökten değiştiği durumları inceler. Klinik olarak iki ana alt tipe ayrılır: 'Sahiplenme tipi'nde (possession trance) bireyin kimliği dışsal bir gücün (tanrı, ruh, cin vb.) etkisi altına girer ve epizot sonrasında amnezi görülür; 'Trans tipi'nde ise kimlik korunur ancak çevresel algı ve motor tepkilerde keskin bir sapma yaşanır. Tanı sürecinde kültürel normlar ile patolojik durumun hassasiyetle ayırt edilmesi gerekir, zira birçok kültürel ve dini ritüel benzer disosiyatif ve trans hallerini normatif birer uygulama olarak barındırır. Nörobiyolojik düzeyde, yürütücü işlevlerin prefrontal korteks tarafından bastırılması ve limbik sistem ile varsayılan mod ağının (default mode network) atipik entegrasyonu ile ilişkilendirilir.
Etimoloji
Latince 'dissociare' (ayırmak, çözmek) ve Fransızca 'transe' (öteye geçiş, coşku hali) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çoğul Kimlik Bozukluğu (Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu) ile sıkça karıştırılır. Çoğul kimlik bozukluğunda kalıcı ve belirgin çoklu kimlik yapıları kronik olarak hayatın içindedir; disosiyatif trans bozukluğunda ise durum daha çok epizodik, kültürel bağlamla ilişkili veya dışsal bir gücün geçici istilası şeklinde deneyimlenir.
Keşfetmeye Devam Edin
Dissosiyatif Amnezi
Dissociative Amnesia
Travmatik veya aşırı stresli yaşam olaylarına bağlı olarak gelişen, sıradan unutkanlıkla açıklanamayacak kadar geniş kapsamlı ve kişisel otobiyografik bilgilerin hatırlanamamasıyla karakterize dissosiyatif bozukluk.
Depersonalizasyon
Depersonalization
Bireyin kendi benliğinden, zihninden veya bedeninden yabancılaşması, kendini dışarıdan izleyen bir gözlemci gibi hissetmesi durumu.