Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hemoglobinopati

Hemoglobinopathy

Tanım

Hemoglobin molekülünün genetik defektleri veya globin zinciri sentez bozukluklarıyla karakterize, kalıtsal anemi gruplarını kapsayan patolojik durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Yirmi üç yaşında bir bireyin kronik yorgunluk, egzersiz kapasitesinde düşüş ve hafif sarılık şikayetleriyle klinik başvurusunda, tam kan sayımında mikrositer anemi saptanmıştır. Yapılan hemoglobin elektroforezi ve genetik testler sonucunda, beta-globin zincirindeki mutasyona bağlı bir hemoglobinopati varyantı doğrulanmış, aile taramasında taşıyıcılık durumları tespit edilmiştir.

Derin Analiz

Hemoglobinopati, eritrositler içinde oksijen ve karbondioksit taşınımından sorumlu olan hemoglobin proteininin genetik kökenli yapısal veya miktarsal bozukluklarını inceler. Moleküler düzeyde, globin genlerindeki mutasyonlar (örneğin nokta mutasyonları veya delesyonlar), amino asit diziliminde değişikliklere yol açarak proteinin üç boyutlu konformasyonunu ve dolayısıyla fizyolojik işlevselliğini bozar. Orak hücre anemisi gibi yapısal varyantlarda, hipoksik koşullar altında hemoglobinin polimerize olması eritrosit membranının sertleşmesine ve vasküler oklüzyona neden olur. Talasemi spektrumunda ise yetersiz ya da dengesiz globin zincir sentezi, eritroid öncül hücrelerinin kemik iliğinde erken yıkımına (inefektif eritropoez) ve hemolitik anemi tablolarına zemin hazırlar. Genetik geçiş genellikle otozomal resesif patern izler.

Etimoloji

Modern Latince kökenli olup, Yunanca 'haima' [kan] + 'globus' [küre/top] kelimelerinin birleşimiyle oluşan 'hemoglobin' sözcüğü ile Yunanca 'pathos' [acı, hastalık, bozukluk] kelimesinin türetilmesidir.

Karıştırmayın

Edinilmiş demir eksikliği anemileri (moleküler değil çevresel ve beslenme kaynaklıdır); demir emilim bozuklukları.