İndüklenmiş Hareket (İnduced Movement) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Küçük ve hareketsiz bir uyarıcının büyük ve hareketli bir çevrenin etkisiyle hareket ediyormuş gibi algılanmasıyla ortaya çıkan görsel algı yanılması.

Örnek Vaka / Uygulama

Gece gökyüzünde bulutların dolunayın önünden hızlıca kayıp gitmesi olayında, bulutların hareket etmesine rağmen gözlemci sanki ayın bulutların arasında hareket ediyormuş gibi bir illüzyon yaşaması indüklenmiş hareketin klasik bir örneğidir.

Derin Analiz

İndüklenmiş hareket, Karl Duncker tarafından 1929 yılında detaylandırılan klasik bir görsel algı ve gestalt psikolojisi fenomenidir. Bu mekanizma, insan görsel sisteminin mutlak konumdan ziyade nispi (göreli) konuma ve arka plan referans çerçevesine (frame of reference) dayalı bir hesaplama yapmasından kaynaklanır. Beyin, büyük ve baskın olan hareketli alanı durağan bir referans noktası olarak kabul eder ve mantıksal bir çıkarımla aslında sabit olan küçük nesnenin yer değiştirdiğini varsayar. Bu süreç, retinadaki görsel girdilerin optik akış (optic flow) analizinde arka plan ile hedef nesne ayrımının yanlış kodlanmasının bir sonucudur.

Etimoloji

Latince 'inducere' (sevk etmek, yönlendirmek, içine sokmak) fiilinden türetilmiş 'inductio' ile İngilizce 'movement' (hareket, yer değiştirme) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Otokinetik etki (karanlıkta tek bir sabit ışık kaynağının göz kaslarının yorulmasıyla hareket ediyor gibi görünmesi) ve gerçek hareket (real motion) ile karıştırılır; indüklenmiş harekette mutlaka harici hareketli bir arka plan referansı mevcuttur.