İntraverbal
İntraverbal
Tanım
Öncesinde gelen sözel bir uyarıcıya yanıt olarak ortaya çıkan, ancak uyarıcı ile yanıt arasında doğrudan bir nokta-atışı benzerlik (point-to-point correspondence) barındırmayan sözel tepki.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir terapistin otizmli bir çocukla çalışırken 'Kuşlar ne yapar?' diye sorması ve çocuğun 'Uçar' yanıtını vermesi klasik bir intraverbal örneğidir. Burada 'uçar' yanıtı, sorulan sorunun içindeki 'kuşlar' kelimesiyle tetiklenmiştir ancak ortada fiziksel bir kuş yoktur.
Derin Analiz
B.F. Skinner'ın sözel davranış analizinde (Verbal Behavior) merkezi bir konuma sahip olan intraverbal, dilin en karmaşık ve türetilmiş operantlarından biridir. Mand (talep etme) veya takt (etiketleme) gibi doğrudan fiziksel nesneler veya yoksunluk durumlarıyla tetiklenen formların aksine, intraverbal tamamen soyut bir sözel uyarıcı ağına dayanır. Örneğin, 'Nasılsınız?' sorusuna 'İyiyim, teşekkür ederim' şeklinde yanıt vermek veya 'Kırmızı başlıklı...' dendiğinde 'Kız' diye tamamlamak intraverbal bir süreçtir. Nörobilişsel düzeyde; sol hemisferdeki Broca ve Wernicke alanları arasındaki arayüzün yanı sıra, prefrontal korteksin anlamsal ağlar ve belleğe erişim modülleri üzerinden çalıştığını gösterir. Uyarıcı kontrolü (stimulus control) mekanizmasıyla işler ve sosyal iletişimin, sohbetin, akademik öğrenmenin temel yapı taşını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'intra-' [içinde, dahilinde] + 'verbalis' [sözel, kelimelere ait] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelimenin tam anlamıyla 'sözel bağlam içi' veya 'söz içi' etkileşimi ifade eder.
Karıştırmayın
Echoic (yankılama) ile sıklıkla karıştırılır; echoic tepkilerde işitsel uyarıcı ile verilen yanıt arasında birebir şekilsel benzerlik (nokta-atışı uyum) varken, intraverbal tepkilerde bu benzerlik kesinlikle yoktur.